Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/3047516/30042011.aspx

Nhac si Tran Que Son: “Nhac hay nhat la nhac khong loi”
Nhac si Tran Que Son.

Sinh nam 1972 tai Quang Nam, Tran Que Son la mot trong so khong nhieu nhung nhac si thanh cong va thanh danh tu kha som. Cac ca khuc mang dam am huong dan ca nhu “Tre Viet Nam”, “Khi mot minh”, “Tinh que”, “Cong me di choi”, “Yeu cai man ma”, “Em gai que minh”… cua anh deu duoc cong chung va gioi phe binh am nhac tan thuong.

Nhac cua Tran Que Son duoc danh gia cao vi co “giai dieu tru tinh, lang man; chu de moi la; ca tu dat duoc nhieu “duc” trong tho van; noi dung tac pham the hien tam hon thuan khiet, hon nhien cua nguoi nhan biet minh”. Ngoai ra, Tran Que Son con la mot nhac si hoa am, phoi khi co tai, dien tau duoc nhieu  loai nhac cu, tung la tong dao dien cua mot so chuong trinh dai nhac hoi co tam voc.

Dung vao giai doan su nghiep dang mo ra nhieu co hoi thanh cong nhat, Tran Que Son lai gia tu TP HCM, chon Da Nang lam dat dung vo de sang tac va hoat dong am nhac. Son bao, anh chi thich noi tinh lang, khi buon thi om dan ngoi hat ngheu ngao mot minh voi sao khuya va song vo. Anh khong thich nhung chon bon chen, nao nhiet.

Mang theo nhung  ban khoan voi doi song am nhac Viet  Nam hien dai, nhac si Tran Que Son da co buoi tro chuyen voi phong vien cua ANTG.

Phong vien (PV): Chao  nhac  si Tran Que  Son. Sau giai Nhi “Bai hat Viet Nam” cua Hoi Nhac si Viet Nam tang thuong (nam 2004) va nhung thu hang cao lien tuc duoc bau chon tren Lan Song Xanh, anh hau nhu bien  mat khoi TP HCM. Tron pho xa ve que tiep  tuc "Cong me di  choi" a?

Nhac si Tran Que Son (cuoi): Son co tron dau. Co  le TP HCM on  ao, nao nhiet qua, Son thay minh khong phu hop. Nam 2010 Son da pho tu y tho, cam tho Bui Giang mot seri 14 ca khuc. Son thich lam, nam nay se tung ra. 

Am nhac tac dong den cach song. Trong ca phan "song" lan phan "nhac", Son deu khong thich on ao.

PV: Duong nhu Tran Que Son vua neu ra ca mot menh de lon lao. Anh co the noi cu the hon khong?

Nhac si Tran Que Son: De toi ke cho anh nghe vai chuyen. Sau nam truoc o huyen Que Son, Quang Nam, hang xom nha toi co em Ph, 20 tuoi. Vao mot dem trang, em hen gap nguoi yeu. Cho vai tieng dong ho van khong thay chang den, em buon ba nam nghe nhac suot dem, toan nhung bai nhac tre yeu duong uy mi, than tho, that tinh. Gan sang em da... tu van bang day gau noi canh cua sau!

Cach day hon 10 nam, khi toi hoc tai Nhac vien TP HCM, toi co cho em Tr, 18 tuoi, em ruot cua nha bao Le Cong Son (bao Thanh Nien) o tro phong toi mot nam. Em la trai que vao Sai Gon. Sau mot nam chiu anh huong boi nhung dia nhac toi nghe, em da thuong thuc duoc nhac giao huong, va ca khuc em nghe thi chac chan khong bao gio co loai nhac kem chat luong nghe thuat.

Co mot danh nhan the gioi da noi: "Di ngang qua mot ngoi nha, chi can nghe tieng nhac vong ra la loai nhac gi thi chung ta cung biet duoc tam nhan thuc ve van hoa nghe thuat, ve cuoc song cua nguoi dang song trong ngoi nha do".

PV: Phai chang, voi tu cach  nhac si, anh dang ban khoan ve trinh do thuong thuc am nhac cua so dong cong chung hien tai?

Nhac si Tran Que Son: Dung, toi ban khoan  va toi hoai nghi. "Cam ky thi hoa", nguoi xua dat am nhac dung truoc nhung bo mon nghe thuat khac cung du cho thay tam quan trong nhat cua am nhac voi cuoc song  con nguoi.

Di phieu dieu nhieu noi, tiep xuc nhieu, nhat la  voi gioi tre, toi thay cong chung "thich nghe nhac" thi rat nhieu nhung "biet nghe nhac" that su   thi con qua it. Cong chung tre co qua it kinh nghiem de chon nhac ma nghe trong thoi diem qua nhieu… nhac do, nhac rac nhu hien nay.

PV: Vay theo anh the nao la nhac hay, nhac sach?

Nhac si Tran Que Son: Dien dat bang thuat ngu cua nguoi ly luan am nhac chuyen nghiep e hoi phuc tap, toi se noi bang ngon ngu dai chung de ai cung hieu.

Truoc tien nhac hay phai la loai nhac lam nguoi nghe xuc dong, dua cam giac buon hoac vui den voi ban, loi cuon ban. Voi nguoi nhay cam va co nhieu kien thuc ve am nhac, cam xuc den manh ngay khi nghe lan dau tien. Thong thuong voi nhac hay thi ban phai nghe doi ba lan moi dat cam xuc cao va nhan biet nhieu ve tac pham am nhac do.

Khi ban co cam xuc, dat duoc su nhan biet ve tac pham am nhac, khoanh khac thien trong ban se den, "thuong de" se xuat hien trong ban, tao cho ban mot khoanh khac hung phan, dat  dao va thuan khiet trong tam hon.

Thu hai, nhac hay phai la nhac ma nhac si viet ra bang su thanh that cua cam xuc, nhac si khong dung thanh am de lua doi cam xuc cua minh va cua nguoi nghe. Thuo nho co vai ca khuc toi yeu, den khi toi co co duyen tiep xuc nhieu voi nguoi sang tao ra no, toi thay cach nghi, cach song cua ho khong dung voi ngon ngu ho noi trong tac pham, toi moi biet minh va vo so cong chung bi nguoi do lua doi. Su to ve chi dem lai cam giac that  vong.

Thu ba, nhac hay phai la loai nhac co sang tao. Neu tac pham co sau nghe giong nhieu tac pham co truoc thi tac pham do kem sang tao. Co dieu kien tiep xuc thuong xuyen voi nguoi sang tac am nhac va tiep xuc voi hang nghin tac pham am nhac, toi thay nhieu nhac si bay gio dao nhac, cu nghe tac pham nguoi khac roi mo phong cho khac di mot chut la dan dung thu am roi tung bang dia ra thi truong. Viec nay da tro  nen kha pho bien, tao nen mot nen am nhac nhieu tac pham kem chat luong nhu hien nay.

Thu tu, nhac hay la nhac chua dung nhung noi dung phan anh gia tri cuoc song, huong nguoi nghe den su thanh thien trong tam hon; giup nguoi nghe nhan thuc duoc cai gi nen yeu va khong nen yeu, viec gi nen lam va khong nen lam.

Nhung tac pham am nhac nay lam cho ta ngo duoc su hien dien cua ban the, cua cai nga  trong dong chay cuoc song, trong cuoc ton luu lich su; giup cho ta co the chat voi suc khoe tot, khong benh tat; tam hon ta bat ngat, menh mong.

Cuoi cung, nhac hay la loai nhac ma nguoi nhac si sang tac voi ky thuat rat cao nghe nhu khong he co ky thuat. Su van hanh cua giai dieu va ca tu tuon chay rat tu nhien; hinh thuc am nhac, hoa am du co moi la den dau nguoi nghe cung co cam giac hop ly, khong bi vuong, bi mac ket ve cam giac am thanh. Loai nhac nay tua nhu mot bai van, mot thi pham hay, day du cac pham chat: binh di, tinh xac, ham xuc, sang sua, te nhi...

PV: The con nhac do…?

Nhac si Tran Que Son: Nhac do la loai nhac khong co duoc phan lon cac yeu to toi noi o phan nhac hay; la loai nhac ma hien nay dang chiem linh khoang… 90% tren thi truong va cac phuong tien nghe nhac o Viet Nam.

PV: Nhan xet nay co cuc doan va bi quan qua khong?

Nhac si Tran Que Son: Toi nghi la khong. Cac yeu to "hot", "thinh hanh", "thoi thuong", duoc cong chung tre vo  vap o nhac Viet  hien tai deu the hien o phan loi ma nhieu luc y tu, ngu nghia deu rat nham nhi. Trong khi do, mot dat nuoc co mat bang dan tri am nhac kha la dat nuoc ma nhac khong loi thinh hon nhac co loi.

PV: Toi  dong y  voi anh. Nhung lam sao cong chung, nhat la gioi tre co the nhan biet dau la nhac hay, dau la nhac do?  Chua ban den thoi quen, khuynh huong, phong trao…, van de la khong phai ai cung co dieu kien de duoc giao duc day du ve kien thuc am nhac.

Nhac si Tran Que Son: Trong thuc trang am nhac khong loi chua phat trien manh cua nuoc ta hien nay, toi chi ban den viec sang tao va thuong thuc cua mang nhac Viet co loi.

Co hai loai: bai hat dan gian va ca khuc do nhac si sang tac.

Bai hat dan gian: la nhung bai hat do nguoi xua ung tac va luu truyen trong dan gian, ban khong biet duoc tac gia; do la cac lan dieu dan ca, dieu ly, dieu hat ru, hat doi dap, dieu ho, ve...  Day la kho tang bai hat cuc hay va qui bau cua dan toc, no mang ban sac van hoa dac trung cua moi dan toc, tac dung cua no den kinh nghiem song la cuc ky vi dai. So di no cuc hay la vi khi co mot nguoi ung tac va hat thi no bat dau luu truyen trong dan gian, khi luu truyen no duoc nhung nguoi hat sau sang tao them cho den khi khong the sang tao hay hon.

Dan toc nao cung co he thong bai hat dan gian, mot bo phan cau thanh  van hoa dan gian (folklore). Toi da nghe bai hat dan gian cua nhieu nuoc, toi thay rang dan toc ta la mot trong nhung dan toc co kho tang bai hat dan gian phong phu da dang, sau sac va doc dao nhat.

Ca khuc do nhac si sang tac: la nhung bai hat chung ta biet tac gia cua no. O  nuoc ta,  cong chung o do tuoi 30 tro len phan lon ai cung nhan biet chung ta co mot nen tan nhac hay. Nhung o do tuoi tu ba muoi tro xuong thi phan lon cong chung dang bi tro ngai trong viec nghe nhac, dang bi ap dat phai nghe nhac do boi cac phuong tien nghe nhac nhu Internet, dien thoai, bang dia, phat thanh, truyen hinh...

PV: La mot nhac si  da co nhung thanh cong nhat dinh, anh co giai phap nao cho van de nhac hay - nhac do  nay khong?

Nhac si Tran Que Son: Lop nhac si tre chung toi da cho doi cac co quan, to chuc phu trach dau ra cua tac pham am nhac nhieu nam nay, nhung chung toi chua thay nhieu giai phap cu the thuc hien tot viec pho bien manh me nhac hay, bai tru nhac do. Day la dieu ma ca Hoi Nhac si Viet Nam chung toi deu cam thay tran tro va lo lang cho viec nghe nhac cua cong chung tre Viet Nam. Chung toi chi la to chuc nghe nghiep, khong co quyen de thuc hien cac giai phap tren.

PV: Nghia la cong chung van cu phai tu "boi"? Khong co giai phap, bao gio trinh do am nhac cua chung ta moi kha len duoc?

Nhac si Tran Que Son: Trong khi cho doi Nha nuoc co nhung giai phap cu the de nhac hay ngay cang nhieu va co co hoi pho bien rong rai, dong thoi kien quyet thuc hien  bai tru sach nhac do, nhac "rac" nhu hien nay, toi nghi viec "loc" nhac  cho cong chung tre  can co su gop suc cua cac bac lam cha, lam me. Cac bac phu huynh  nen quan tam thuong xuyen den viec giao duc am nhac cho con minh. Neu cha me it co kien thuc ve am nhac thi co the gui con em tham gia  cac lop, khoa boi duong, huong dan kien thuc  am nhac, de cho nhung nguoi hoat dong am nhac chuyen nghiep tu van hoac giang day. Viec lam nay khong he kho va cung it ton kem.

Thu hai, cha me hay gop y kinh nghiem chon nhac hay cho con nghe. Phai tim hieu that ky con minh dang nghe loai nhac gi de di den phan tich nhac hay, do that ro rang cho con hieu.

PV: Neu chi tac dong bang kinh nghiem, chac gi gioi tre da chiu nghe?

Nhac si Tran Que Son: Neu con em van kien quyet doi nghe nhac do vi... thich the, thi cung voi viec thuc hien hai viec tren, phu huynh cung khong nen "cuong buc". Cu de chung nghe that nhieu nhac do, sau do gioi thieu cho chung "nghe thu" nhac hay roi phan tich cho hay, so sanh, tranh luan hai loai nhac mot cach dan chu voi con em. Toi tin phan lon cac ban tre  at han se nhan ra va chan nhac do ngay.

PV: Vay bang kinh nghiem, nhac si Tran Que Son se gioi thieu cho cong chung tre nghe nhung nhac gi?

Nhac si Tran Que Son: Ban tre tu 7 - 20 tuoi nen tim nghe nhung bai hat dan gian cua Viet Nam va cua the gioi. Nhac  cua cac tac gia trong nuoc, toi nghi  nen nghe nhung ca khuc cua cac nhac si: Van Cao, Van Phung, Pham Dinh Chuong, Pham Duy, Trinh Cong Son, Dang The Phong, Truc Phuong, Doan Chuan, Thanh Tung, Pho Duc Phuong, Hoang Hiep, Ton That Lap, Pham Minh Tuan, Nguyen Cuong, Duynh Tram Ca, Le Trong Nguyen, Tu Huy, Kim Tuan, Duc Tri, Do Bao, Nguyen Ngoc Thien, Nguyen Duc Trung, Tran Tien, Quoc Dung, Vy Nhat Tao, Lu Nhat Vu v.v...

Neu  trinh do, kien thuc am nhac  kha hon, ban co the nghe nhac khong loi cua cac nhac si hoa am phoi khi va chi huy tai hoa nhu Paul Mariat chang han, hay nhac thinh phong giao huong...

Chi can ban nhan biet duoc khoang 50% gia tri am nhac voi khoang vai tram tac pham cua cac tac gia noi tren, toi tin rang am nhac se tac dong tot den ban de ban co cach song sang suot, hon nhien.

Cac bac lam cha me hay trac nghiem viec nghe nhac cua con em minh thu xem?

PV: Xin cam on nhac si!

Nguyen Hong Lam (thuc hien)