Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/264668/24082007.aspx

Chan dung trum phi Vang Pao
Vang Pao (nguoi ben phai) va mot co van My thoi ky con hoat dong tai Lao.

Luc luong quan doi do Vang Pao cam dau lam tay sai cho CIA da co cac hoat dong tan cong, danh pha cac luc luong Cach mang Lao phoi hop voi quan doi My gay mot so ton that doi voi luc luong “Mat tran Lao yeu nuoc”. Vang Pao con san xuat, mua ban va van chuyen khoi luong lon ma tuy.

Ngay 4/6/2007, Toa an quan Sacramento, bang California (My) da ra lenh bat giu va dua ra xet xu Vang Pao - Thieu tuong quan doi Hoang gia Lao, ke cam dau so phan dong nguoi Mong Lao tai My ve toi am muu lat do Chinh phu Lao va to chuc khung bo. Cung ra toa voi Vang Pao con co 8 thanh vien thuoc to chuc cua y va 1 nguoi My. Vu bat giu duoc thuc hien sau khi co quan dac biet My cai nguoi xam nhap to chuc cua Vang Pao va tien hanh dieu tra tu nhieu thang qua.

Chuyen de ANTG xin chuyen den ban doc bai viet ve bo mat that cua Vang Pao.

Vang Pao: Vu khi, ma tuy va CIA

Vang Pao sinh nam 1930 tai tinh Xieng Khoang (Lao). Nam 1945, Vang Pao tham gia phong trao khang chien chong phat xit Nhat do Tu Pi Ly Phung lanh dao. Nam 1954, Vang Pao gia nhap quan doi lam tay sai cua thuc dan Phap. Von khoe manh, nhanh nhen lai xuat than tu nguon goc Mong nen y duoc chi huy nguoi Phap tin dung va do do con duong quan lo thang tien vu vu. Dau nam 1960, Vang Pao duoc Phap cho di hoc boi duong quan su 6 thang tai Vieng Chan sau do duoc cu ve hoat dong tai Xieng Khoang va duoc phong quan ham dai uy.

Sau Hiep dinh Gionevo nam 1954, thuc dan Phap that bai, de quoc My hat cang Phap va truc tiep day manh chien tranh tren toan Dong Duong. Van de nguoi Mong o Lao duoc My dac biet quan tam trong chien luoc chien tranh “chia de tri, dung nguoi Dong Duong danh nguoi Dong Duong”.

Vang Pao tiep tuc om chan My va duoc CIA tin dung. Nam 1964, Vang Pao duoc My phong quan ham thieu tuong. Thoi ky nay, cung luc Vang Pao hoat dong hai mang: mot mat la Tu lenh Quan khu II truc thuoc Quan doi Hoang gia Vieng Chan; mot mat duoc CIA chi dinh lam Chi huy truong luc luong dac nhiem mang mat danh QH333 truc thuoc Tong chi huy cua CIA o tinh U Don, Thai Lan.

Cung can phai noi them ve QH333. Day la luc luong dac nhiem duoc CIA thanh lap nam 1964 vao thoi ky luc luong Pa Thet Lao yeu nuoc lon manh, nham ngan chan su phat trien cua Chu nghia Cong san.

Luc luong do Vang Pao chi huy dong quan tai can cu Long Cheng, tinh Xieng Khoang duoc giao hai nhiem vu chu yeu. Thu nhat la thu thap tin tuc, tai lieu, vach ke hoach va to chuc tan cong, triet pha luc luong “Mat tran Lao yeu nuoc”. Thu hai la ho tro va phoi hop voi quan doi My trong nhung truong hop khan cap hoac khi dung do voi luc luong “Mat tran Lao yeu nuoc”.

Doi voi Luc luong Cach mang Lao, Vang Pao thuc hien khau hieu: "Giet sach, dot sach, pha sach”. Hau qua la nhieu noi trong thi xa Xieng Khoang va  mot so thon ban khac trong tinh nhieu lan bi bien thanh tro bui. Cac to chuc, co so cach mang bi kiem soat gat gao, bi ban giet, bat bo, tra tan  mot cach da man, tan bao. De khang dinh vi tri thu linh doc ton, voi nhung nguoi dong toc bat dong chinh kien, y cho tay chan trung tri da man. Luc luong quan doi do Vang Pao cam dau lam tay sai cho CIA da co cac hoat dong tan cong, danh pha cac luc luong Cach mang Lao phoi hop voi quan doi My gay mot so ton that doi voi luc luong “Mat tran Lao yeu nuoc”.

Nhung Vang Pao khong chi co the.

Khai quat ban chat va hanh dong cua Vang Pao, trong bai viet co nhan de "Vu khi, ma tuy va CIA” dang tren bao Front line so ra ngay 17/5/1988 da dac ta Vang Pao la mot trum buon lau ma tuy trong thoi ky chien tranh Dong Duong cua My. Trong suot mot thoi gian dai, loi dung su che cho cua CIA, loi dung may bay va phuong tien van tai quan su cua My, Vang Pao da tien hanh san xuat, mua ban va van chuyen khoi luong lon ma tuy chu yeu tu vung Tam Giac Vang chuyen toi nhieu noi tren lanh tho Lao, sang Thai Lan, Campuchia va mien Nam Viet Nam.

Chien tranh bi mat tai Lao do CIA tien hanh khong duoc phep cua Quoc hoi My, nen khong co ngan sach chi dung. Boi vay, CIA da san xuat, buon ban ma tuy nham thu loi nhuan de phuc vu cho cuoc chien tranh bi mat nay. Va, CIA da giao cho Vang Pao cung dam tay chan cua y to chuc cho nguoi Mong trong, thu mua thuoc phien sau do che bien thanh heroin de cung cap cho CIA. Hoat dong cua Vang Pao thoi ky nay vuot ra khoi tam kiem soat cua Quan doi Hoang gia Vieng Chan, bat chap luat phap va khong he bi xem xet xu ly tu moi phia – ke ca trong va ngoai nuoc.

Voi su ho tro cua My, Vang Pao ngay cang "noi tieng". Y su dung dong tien do My tai tro de mua chuoc nguoi Mong Lao. Vi the, y duoc nhieu nguoi Mong ton sung.

De lam cho Vang Pao tin tuong va trung thanh, ngoai viec cung cap tai chinh cho Vang Pao, CIA con hua, sau khi danh thang Luc luong Pathet Lao thi se xay dung mot nha nuoc Mong doc lap, lay Long Cheng lam thu do. Bang chieu bai do, CIA da danh trung vao giac mo chay bong cua Vang Pao.

Nhung, nam 1973 Cach mang Lao gianh thang loi. Nam 1975, Luc luong Cach mang Lao giai phong va thong nhat dat nuoc. Giac mo duoc lam thu linh cua mot vuong quoc Mong doc lap cua Vang Pao hoan toan sup do. Vang Pao cung 30 ten cam dau khac bi Toa an Nhan dan Cach mang Lao xu tu hinh vang mat. Vang Pao tron sang Thai Lan roi di tan sang My, dinh cu tai TP Missoura, bang Montana.

Vang Pao va nhung hoat dong chong pha Cach mang Lao o nuoc ngoai

Du song o My va da bi Toa an Nhan dan Cach mang Lao tuyen an tu hinh nhung Vang Pao van khong tu bo giac mong duoc lam vua Mong, duoc thanh lap mot nha nuoc Mong doc lap trong lanh tho Lao. Vi the, sau khi chien tranh cua My tai Dong Duong ket thuc, Vang Pao van am muu to chuc, chi dao cac hoat dong nham chong pha Cach mang Lao.

Tai Thai Lan, y duoc su giup do, bao che cua bon phan dong da xay dung luc luong xam nhap lanh tho pha hoai dat nuoc Lao. Tai My, Vang Pao tiep tuc duoc CIA su dung nhu mot ngon co trong am muu thanh lap “Nha nuoc Mong hai ngoai”, tao co hop phap de dua ve Lao thanh lap “chinh quyen Mong tu tri”, doi trong voi Nha nuoc Cong hoa Dan chu nhan dan Lao.

De khang dinh vai tro lanh dao trong luc luong nguoi Mong Lao tai hai ngoai, tro thanh lanh tu duy nhat, la nguoi tap hop luc luong chinh trong cuoc chien chong pha Nha nuoc Lao, Vang Pao da cho tay chan tien hanh thu tieu, triet ha thang tay nhieu ca nhan va to chuc Mong khac o My.--PageBreak--

Co the ke mot so vu do Vang Pao chu muu, nhu: vu am sat Kham Hu But Sa Lat (truoc nam 1975), vu ban chet anh em Bun Om Na Cham Pa Sac va Chau Si Xuc Na Cham Pa Sac (nam 1975), vu ban chet Ao Tong Giang (nam 1982), vu cho xe oto can chet Tien si Vi Tha Nha Su Ly Nho, Chu tich Uy ban lam thoi (nam 1990) va ban chet Vu May (nam 1991). Cung voi do, y con dung len mot he thong chinh quyen va quan doi cua cai goi la “Nha nuoc Mong hai ngoai”.

Lay ly do can tien de phuc vu cho phong trao "cuu quoc”, Vang Pao yeu cau nhung nguoi tham gia quan doi cua y phai bo tien de mua chuc vu. Khong chi ban nhung chiec ghe trong quan doi Lao luu vong, Vang Pao con ban ca cac chuc vu dan su nhu truong ban, truong huyen, tinh truong. Vang Pao cung lap ra hang loat to chuc de nham tap hop quan chung nguoi Mong dinh cu tai hai ngoai.

Sau khi tieu diet cac doi thu nguoi Mong va tien hanh hang loat dong thai chinh tri nhu da ke o tren, Vang Pao tro thanh thu linh cua cong dong nguoi Mong tai My. O vi tri nay, von la ke gian manh, Vang Pao da dung moi thu doan de truc loi tu cong dong nguoi Mong.

Trong nhung nam 1980-1981, qua viec lam “Giay chung nhan cuu quoc” cho nguoi Mong voi le phi 100 USD/mot giay, Vang Pao da thu duoc khoang 1 trieu USD. Nam 1982-1983, y thanh lap “To chuc phat trien” de quyen gop tien cua nguoi Mong, tra lai suat 5%/nam. To chuc nay da thu duoc 650.000 USD, trong do, rieng Vang Pao chiem doat 400 nghin USD.

Tu nam 1984 den nam 1987, Vang Pao ban giay khen cho nguoi Mong voi cac muc gia tu 500 USD den 1.000 USD va 1.500 USD thu duoc 4 trieu USD. Nam 1985, trong chien dich muon tien cua cac gia dinh nguoi Mong de “phuc vu cong tac khang chien” voi muc 1.000 USD/ho, tien duoc gui vao Ngan hang Mua Xu Bleng Giang sau do bi Vang Pao chiem doat.

Trong 2 nam tu 1987 den 1989, Vang Pao lap cac Uy ban Trung uong va Uy ban dia phuong de ban cac chuc vu voi gia chuc vu dia phuong 1.000 USD va chuc vu trung uong tu 1.500 USD den 2.000 USD. Nam 1989, Vang Pao ban cac chuc vu cap tuong voi gia 2.000 USD, cap ta 1.500 USD va thu le phi moi nguoi 100 USD/thang.

Theo con so thong ke moi nhat thi hien duoi quyen chi huy cua Vang Pao co tat ca 280 vien tuong va 500 vien si quan cap ta. Tat ca cac vi tuong, ta, si quan trong quan doi va nhung nguoi co chuc sac do Vang Pao bo nhiem trong chinh quyen hai ngoai deu phai  dong tien hang thang cho y de duy tri chuc vu.

Trong hon 30 nam song luu vong o My, Vang Pao luon la ke chu muu trong viec chi dao, tap hop luc luong, kich dong, xui giuc va tiep tay cho cac luc luong phan dong luu vong Lao va bon phan dong trong nuoc tien hanh cac hoat dong gay bao loan, gay no, pha hoai va gay roi chong Nha nuoc va nhan dan Lao. Tuy nhien, nhung am muu va hanh dong pham toi do deu duoc phia My lam ngo.

Tham chi, cuoc chien tu xa cua Vang Pao  co luc con duoc su ung ho tu mot so chinh khach My. Nam 2003, hon 2.500 nguoi Mong va nguoi My goc Lao da tung ky la don yeu cau Quoc hoi My khong xem xet viec gia han quan he mau dich binh thuong (Normal Trade Relations - NTR) voi Chinh phu Vieng Chan ma mot trong nhung ly do chinh duoc neu ra la “tinh trang vi pham nhan quyen" tai Lao. Nhung dang luu y la dung sau chien dich len an Vieng Chan nay la mot nhom nghi si My.

Trong buc thu de ngay 25/4/2003 gui Tong thong George W.Bush va Ngoai truong Colin Powell, mot nhom 7 nghi si My da nhan manh: Vieng Chan “khong xung dang” duoc duyet  NTR. Nhung tren thuc te, voi nhung nguoi My co mat tai Lao, cuoc chien tu xa cua Vang Pao cung nhu cac ong nghi tai Washington ro rang khong on.

Chinh ngai Dai su My tai Lao Dauglas Hartwick nhiem ky 2001-2004 va ngai Chu tich Hoi dong doanh nghiep My - Asean Ernetst Bower la nhung nguoi ung ho viec duyet NTR voi Vieng Chan. Nam chinh xac tinh hinh va thuc trang tai Lao, ca hai ngai Hartwick va Bower deu nhan manh ho khong thay co hanh vi vi pham nhan quyen nao tai Lao va Chinh phu Vieng Chan van ap dung chinh sach tu do tin nguong.

Tro lai cau chuyen bao boc cua CIA voi Vang Pao. Tuy hon 30 nam qua phia My lam ngo voi nhung am muu va hanh dong pham toi cua Vang Pao, nhung sau su kien 11-9 voi nhung ton that lon trong vu khung bo nham vao Trung tam Thuong mai the gioi da buoc Chinh phu My phai phat dong cuoc chien chong khung bo toan cau. Theo do, nhung am muu va hanh dong chong pha chinh phu cac nuoc khac dien ra tai My cung bi coi la hoat dong khung bo.

Cung thoi gian do, hoat dong cua Vang Pao va dong bon da bi cac nha chuc trach My theo doi sat sao. Ngay 26/2/2004, Pho tro ly Ngoai truong My – ngai Matthew Daley da moi  thu linh cac dan toc Mong, Khmer... nguoi Lao tai My toi Bo Ngoai giao My nhac nho viec Chinh phu My biet co mot so nguoi da lap ke hoach pha hoai cac muc tieu o Lao co su ho tro, giup do cua mot so nguoi My. Phia My coi do la nhung hanh dong khung bo va canh bao: Bo Tu phap My dang tien hanh dieu tra, phia My se khong bo qua nhung hoat dong khung bo tai Lao.

Mac du da duoc canh bao nhu vay nhung voi ban chat phan dong chong pha quyet liet va qua tin tuong vao su bao tro cua CIA nen Vang Pao va dong bon van lam ngo, coi thuong het thay. Vang Pao tiep tuc lap ke hoach chong pha chinh quyen Lao bang luc luong vu trang.

LUC LUONG DAC BIET VANG PAO

Luc luong quan Vang Pao do Hoa Ky truc tiep to chuc, trang bi, huan luyen va co van de thuc hien chien tranh xam luoc thuc dan kieu moi o Lao, duoc xay dung tren co so quan phi do Phap to chuc trong Chien tranh xam luoc Lao (1945 - 1954), gom phan lon binh si thuoc dan toc Mong Lao. Co 3 bo phan: co dong, chiem dong, biet kich; hoat dong tren toan bo lanh tho Lao. Can cu chinh: Xam Thong - Long Cheng (vung nui hiem tro cach dong bac Vieng Chan 135 km).

So quan khoang 20 nghin (luc cao nhat khoang 30 nghin), hinh thanh mot so tieu doan va binh doan co dong, do Hoa Ky tra luong thong qua vien tro hang nam 150 - 200 trieu USD (tren 20% vien tro quan su o Lao). Duoc su dung de lan chiem vung giai phong va pha hoai hau phuong cua Mat tran Lao yeu nuoc. Sau nam 1975, mot bo phan tan ra, mot bo phan luu vong ra nuoc ngoai, bo phan con lai tiep tuc hoat dong pha hoai cong cuoc xay dung dat nuoc Lao.

(Con nua)