Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/2629370/31032010.aspx

Cuoc chien tien te My-Trung

        Cuoc chien tien te My-Trung
Truoc nhung tranh cai chung quanh viec My muon Trung Quoc nang gia dong Nhan dan te, nguoi ta tu hoi vi sao mot nuoc co the can thiep vao viec dinh gia dong tien cua mot nuoc khac hay lam nhu the nao de dinh gia dong tien cua nuoc minh sao cho co loi nhat cho nen kinh te.


Lap luan cua My

Trong giao dich ngoai thuong, ty gia hoi doai giua cac dong tien chua han phan anh chinh xac suc mua cua chung.

Lay vi du chuyen hot toc, gia mot lan hot toc o Viet Nam chi vao khoang 20.000 dong trong khi o My mat khoang 10 Do la. Neu gia du toan bo giao thuong giua My va Viet Nam chi xoay quanh dich vu hot toc va gia du nguoi ta co quyen chon lua bat ky noi nao de hot toc ma khong phai lo cac chi phi khac, chac chan dan My se do sang Viet Nam, lay chung hon 1 Do la, doi sang tien Viet de duoc hot toc voi gia qua hoi.

Cung chac chan trong tinh hinh do, gioi tho hot toc o My se phan doi du doi, doi dong nghiep o Viet Nam nang gia hot toc len 200.000 dong hay neu khong, doi Viet Nam phai nang gia tien dong len de dat ty gia chung 2.000 dong an 1 Do la My!

Trong qua khu chuyen tuong tu da tung xay ra. Nam 1985, nam nuoc Phap, Duc, Nhat, Anh, My dong y dinh gia lai dong Do la My trong tuong quan voi dong Yen Nhat va dong Mark Duc vi luc do hang hoa cua Nhat dang tran ngap thi truong nho gia re va My dang chiu canh tham hut mau dich lon voi nuoc nay. Ngay lap tuc dong Yen len gia manh, tu 239 Yen/1 Do la vao nam 1985 len 128 Yen/1 Do la vao nam 1988, mot muc tang gan gap doi.

Lich su dang duoc lap lai voi Trung Quoc. Ke tu khi tro thanh cong xuong cua the gioi, hang hoa gia re cua Trung Quoc da dem ve cho nuoc nay nhung khoan thang du mau dich khong lo.

Ban hang, lay tien Do la ve, le ra nuoc nay phai de cho gia tri dong noi te tang len dan dan, theo quy luat cua mot co che ty gia tha noi nhung ho lai neo chat ty gia voi dong Do la. De lam duoc viec nay, Trung Quoc phai mua vao ngay cang nhieu nhung khoan Do la do ngoai thuong dem ve (lam sao ho lam duoc chuyen do ma khong gay ra lam phat la mot chuyen khac) va xem nhu gian tiep pha gia dong tien cua ho.

Trong ngoai thuong, ai cung biet ben canh quy luat cung cau, neu hang nuoc nao re hon se ban chay hon. Re hon o day chinh la viec dinh gia dong tien sao cho thap hon cua doi thu canh tranh.

That ra, van de nay da duoc neu len tu lau va truoc khi khung hoang tai chinh xay ra, Trung Quoc da tung chiu nhieu ap luc tu My va mot so nuoc khac phai de cho dong Nhan dan te len gia. Nam 2005, Trung Quoc chinh thuc go bo viec neo dong noi te voi dong Do la, de cho dong tien nuoc minh len gia dan dan tu moc 8,35 len 6,8 Nhan dan te an 1 Do la vao thang 7/2008. Khung hoang tai chinh xay ra, Trung Quoc ngung viec dinh gia lai dong tien va cac nuoc khac cung ngung gay suc ep.

Nay, nhung nha kinh te noi tieng nhu Paul Krugman lai chi trich chinh sach theo duoi mot dong tien yeu cua Trung Quoc. Theo tinh toan cua ong, chinh sach nay dang lam cho 1,4 trieu nguoi My that nghiep vi cong nghiep san xuat o My khong canh tranh noi hang hoa nhap tu Trung Quoc va lam cho qua trinh phuc hoi kinh te toan cau bi cham lai dang ke.

Nhin rong ra, khoan ngoai te khong lo chung 2.400 ti Do la ma Trung Quoc dang nam giu lam meo mo lai suat o nhung nuoc nhu My, co kha nang tao ra nhung bong bong tai san moi, la nguyen nhan chinh cua cuoc khung hoang vua qua. Neu khong giai quyet su mat can doi do thi chinh sach dong Nhan dan te yeu co the khoi ngoi cho mot cuoc khung hoang khac. Hien nay moi thang Trung Quoc tich luy them duoc 30 ti Do la vao du tru ngoai te cua minh con IMF du bao thang du thuong mai nuoc nay trong nam 2010 se len den 450 ti Do la, gap 10 lan nam 2003.

Lap luan cua Trung Quoc

Di nhien Trung Quoc thang thung bac bo nhung cao buoc cho rang chinh sach tien te cua ho dang gay kho khan cho kinh te the gioi.

Thu tuong Trung Quoc On Gia Bao khang dinh dong Nhan dan te khong duoc dinh gia thap va phan doi chuyen mot nuoc lai dung nhung bien phap ep buoc nuoc khac nang gia dong tien. Mat khac, ong On Gia Bao cung cho rang viec cai cach che do ty gia cua Trung Quoc van se tiep tuc, cho thay Trung Quoc cung dang chiu suc ep phai luong truoc de tranh nhung bien phap bao ho cua cac nuoc doi voi hang hoa tu Trung Quoc.

Ly le cua Trung Quoc dua ra con bao gom so lieu cho thay den 60% hang xuat khau tu nuoc nay la do cac doanh nghiep co von dau tu nuoc ngoai chu khong phai cua doanh nghiep Trung Quoc - nang gia Nhan dan te, lam hang hoa xuat tu Trung Quoc dat do hon, se co hai truoc tien cho chinh cac doanh nghiep nuoc nay.

Co le Trung Quoc nhin vao bai hoc Nhat Ban ngay xua - ngay sau khi nang gia dong Yen, gia bat dong san va chung khoan nuoc nay tang vot. Dong Yen cang len gia, viec dau co vao cac san pham tai chinh cang co lai lon. Tat ca dan den hien tuong bong bong tai san o Nhat ma sau khi vo tung da gay tri tre cho nen kinh te nuoc nay cho den tan hom nay.

Ngay 15/4 sap toi, Bo Tai chinh My se phai dua ra tuyen bo xem hay khong xem Trung Quoc la “nuoc thao tung tien te”. Duoi suc ep cua du luan trong nuoc, neu My dua ra mot phan quyet nhu the - kha nang xay ra chien tranh thuong mai giua hai nuoc se cao hon va co hai cho ca doi ben.

Xem ra, day se la giai doan “dau vo mom” on ao nhat giua hai nuoc - voi Trung Quoc luon luon cho rang My “chinh tri hoa” chuyen ty gia. Con cac nghi si My thi da dua ra du luat chuan bi cho viec trung phat hang hoa nhap khau Trung Quoc.

Co hay khong mot giai phap dung hoa?

Khi ban den giai phap, Paul Krugman dua ra nhung bien phap cung ran nhat. Ong de nghi ngay 15/4 sap toi, Bo Tai chinh My phai tuyen bo Trung Quoc la nuoc thao tung ty gia nham tim loi the canh tranh khong cong bang trong giao thuong quoc te. Sau do, Chinh phu My se phai co bien phap manh.

Nam 1971, My da co luc danh 10% thue phu thu len hang nhap khau, may thang sau moi bo khi cac nuoc nhu Duc va Nhat chiu nang gia dong tien cua ho len. Lan nay Krugman doi ap dung bien phap tuong tu nhung voi muc thue cao hon, den 25%!

O day can luu y rat nhieu y kien dong tinh dong Nhan dan te dang bi dinh gia thap hon thuc te tu 20-40%, ke ca IMF hay WB nhung giai phap dua ra thi khac nhau xa. Thay cu cua Krugman, GS. Jagdish Bhagwati cho rang ty gia nhu cac cay kim tren chiec dong ho, y noi van de nam o co che ben duoi chu khong phai bieu hien ben ngoai. Gia su khong ton tai hang hoa cua Trung Quoc thi hang hoa cua Nhat, An Do, Brazil... se tran vao thi truong My va luc do My cung se co van de ty gia voi cac nuoc nay. Ong cho rang khong som thi muon, khong can ai ep, Trung Quoc cung se phai chi tieu thang du mau dich vao cac cong trinh ha tang trong nuoc de nang cao muc song cho nguoi dan.

Ong Romano Prodi, cuu Chu tich Uy ban Chau Au, co ve hieu tam ly Trung Quoc hon ca khi cho rang phuong Tay khong nen “day” Trung Quoc phai lam gi voi dong tien nuoc ho vi ho se tu ai ma khong lam theo. To The Economist cung co nhan dinh tuong tu khi dua ra loi khuyen cu de tu Trung Quoc nhan ra nhu cau cua chinh ho phai nang gia dong tien.

Mac du cac quan chuc Trung Quoc luon noi nang gia dong tien nuoc ho se lam cho nhieu doanh nghiep xuat khau pha san (bien loi nhuan cua nhieu doanh nghiep nay chi con duoi 2%), ban than ho cung hieu nang gia dong tien se truc tiep nang suc mua cua nguoi dan. Ve lau ve dai, Trung Quoc phai co cau lai nen kinh te theo huong giam bot phu thuoc vao xuat khau de tranh nhung con bien dong tu ben ngoai. Nang gia dong tien la cot tru cua viec tai co cau nay.

Nhieu nha phan tich cho rang qua trinh phat trien cua Trung Quoc ve thuc chat la qua trinh tan dung lao dong gia re trong nuoc de om vao mot luong Do la khong lo va tro thanh con tin cua su len xuong that thuong cua dong Do la. Nay de cho dong tien len gia, tuc la gian tiep cai thien suc mua cua gioi cong nhan, se la bien phap “kich cau” dung nghia va dai han nhat. Mot dong Nhan dan te manh hon se giup kiem soat lam phat, giam bot dau tu lang phi.

Boi vay, co the du doan Trung Quoc se quay tro lai chinh sach nang gia dong Nhan dan te, khong phai ngay bay gio nhung theo mot lo trinh dan dan nhu nhung nam truoc. Tu nam 2005-2008, dong Nhan dan te da len gia den 21%.

Van de la lam sao de Trung Quoc thay chuyen dong Nhan dan te cua ho la chuyen cua the gioi chu khong phai la su doi dau chi rieng giua My va Trung Quoc. Va quan trong hon het, lam sao de Trung Quoc khong thay bi “mat mat” truoc ap luc kha lo lieu cua My.

Nguyen Van Phu (TBKTSG)