Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/2579698/26022010.aspx

Nhon nhip xay nha nuoi chim yen

Nhieu nam nay, chim yen ve DBSCL ngay mot nhieu. Nhieu nguoi dan o Bac Lieu, Go Cong, Ha Tien... bat dau tinh chuyen kinh doanh “loc troi ban tang” bang cach xay nha “du” chim yen ve lam to.

Nuoi chim yen trong nha. Anh: T.TIEN

Xay nha “du” chim yen

Cu vao sang som hay chieu toi, o TP Bac Lieu, Rach Gia, TX Ha Tien, Kien Luong (Kien Giang), xa Long Binh, thi xa Go Cong (tinh Tien Giang), huyen Tran Van Thoi (tinh Ca Mau)... chim keo ve bay luon rop troi. Trong so nay, ngoai chim en, loai chim bao hieu mua xuan ve, con co loai chim yen cho to yen co gia tri kinh te cao.

Tai TP Rach Gia, chim yen xuat hien moi nam mot nhieu ke tu sau con bao so 5 (vao nam 1997). Diem tap ket dau tien cua loai chim nay la Trung tam van hoa tinh. Ban dau, nhieu nguoi nghi, do su thay doi cua khi hau, chim yen chi ve dat lien trong thoi gian ngan roi di. Nhung nhung nam sau do, chim yen khong bo di nhu nhieu nguoi nghi ma keo nhau ve lam to trong khu vuc Trung tam van hoa tinh ngay mot nhieu hon. Va den khi khuon vien Trung tam van hoa tinh da qua chat choi thi chung di tan sang lam to o cac nha dan lan can. O Ha Tien, Go Cong, chim yen cu ngu trong nha dan rat nhieu. Nam 2004, mot dan yen khong ro tu dau da bay ve cu ngu tren noc nha cua Benh vien Da khoa tinh Bac Lieu. Ban dau, chi co vai chuc con, den nay da tang len hang ngan con yen tru ngu, lam to khong dem xue.

Truoc tinh trang tren, nhieu ho dan dua nhau xay nha “du” chim yen ve xay to. Theo thong ke chua day du cua nganh chuc nang, tai Kien Giang, hien co khoang 20 can nha, tap trung chu yeu o khu lan bien Rach Gia duoc gia chu “cat” danh rieng cho chim yen. Ong Bui Dinh Thuy (khu lan bien Rach Gia, Kien Giang) ban dau dinh cat nha 1 tret, 3 lau de o. Nhung thay chim yen xuat hien nhieu, ong Thuy danh luon ngoi nha nay cho chim yen lam to. Tai Bac Lieu, nguoi nuoi chim yen thanh cong la ong Banh Van Dang (phuong 1, TP Bac Lieu). Ong Dang tan dung san thuong nha o, dau tu them khoang 80 trieu dong mua may phat tin hieu am thanh, may phun suong de tao do am lam noi cho chim yen xay to. Hien tai, dan yen cua ong Dang phat trien gan 2.000 con, cho hang tram to yen, hua hen mot ket qua kha quan cho kinh te gia dinh tu to yen mang lai.

“Tao bao” nhat la du an nuoi chim yen trong nha ket hop voi dich vu du lich cua ong Quach Van Tong, Viet kieu Malaysia, dau tu vao Bac Lieu nam 2007. Cong ty duoc thanh lap voi tong von dau tu 48 ty dong va duoc giao 4.000m2 dat de trien khai 3 mo hinh nuoi chim yen tai Bac Lieu gom: Khu dia oc o phuong 1, Khu cong vien van hoa Tran Huynh o phuong 7 va Khu hang nuoc mam Tan Huong o phuong 8.

Van la... tu phat

Theo nganh huu quan, vung dat nam deo Hai Van tro vao Nam co khi hau am, rat thich hop cho loai chim yen lam to va phat trien. Nghe nuoi yen trong nha phat trien tai cac dia phuong nhu Da Nang, Khanh Hoa, Ninh Thuan, Binh Thuan. Thoi gian gan day, nghe nuoi chim yen phat trien manh o cac tinh mien Tay Nam bo, nhu: Tien Giang, Tra Vinh, Bac Lieu, Ca Mau, Kien Giang.

Hien nay, theo uoc tinh cua cac don vi chuc nang, so ho nuoi yen lay to tinh tu Da Nang den Kien Giang co khoang 300-400 nha. Theo thong tin tu Vien Sinh hoc nhiet doi (Vien Khoa hoc va Cong nghe Viet Nam), mot can nha nuoi chim yen phai co tu 300 con chim tro len va phai mat 2-3 nam sau khi nha nuoi chim di vao hoat dong moi co the danh gia muc do thanh cong. Theo tinh toan chung, 1.000 con yen co the lam 400 to/mua, moi to chi thu duoc 10 gam yen sao.

Theo kinh nghiem cua ong Le Danh Hoang, nguoi khai thac thanh cong tiem nang nghe nuoi chim yen o Viet Nam voi thuong hieu Hoang Yen Eka - Tren ly thuyet can nha rong 300m2 co the dat duoc 50 kg to yen/nam, nhung thuong khoang 10 nam sau moi co the dat duoc muc nay. Nhung neu trong 2-3 nam dau, moi thang thu hoach duoc khoang 2 kg to yen la da thanh cong. De co duoc muc do, dan chim trong nha phai dat khoang 2.500 con chim yen. Tuy nhien, ong Hoang canh bao da co nhieu truong hop xay nha du yen ve lam to roi dong cua bo do vi so luong chim yen ve lam to khong dat boi neu tiep tuc duy tri se lo nang.

Cac dia phuong dang nghien cuu phat trien nghe nuoi nay nham tan dung “loc troi ban”. The nhung, hien nay da so cac ho nuoi yen deu “hoc lom” do vay nghe nuoi chim yen hien con mang tinh tu phat dang rat can duoc cac nha khoa hoc tham gia. Boi ngoai chi phi dau tu cao, theo nhan dinh cua cac chuyen gia, viec nuoi nho le va thieu ky thuat se an chua nhieu rui ro, trong khi day la nguon loi thien nhien co the mang thu nhap cao cho nguoi dan.

T.Nguyen – H.Su