Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/2344890/23092009.aspx

Kinh hoang cac vu giet nguoi vi me tin

Moi day tai chau Phi lai co mot vu bat coc va giet hai be trai 6 tuoi nguoi Sudan, Emmanuel Agwar Adar, va cung vay mau nhu nhung vu tai tieng truoc do. Nhung ke bat coc da cat luoi cau be.

Nguoi bach tang o chau Phi la muc tieu so mot cua nhung ke giet nguoi.

Vu bat coc Emmanuel xay ra chi gan mot thang sau khi cac tai xe lai xe taxi cua thanh pho nay do ra duong de phan doi vu 6 dong nghiep cua ho bi am sat mot cach het suc bi an. 6 nguoi nay deu bi cat mat mot phan co the truoc khi bi vut o vung ngoai o thanh pho.

Nhung tro “ma quy” van con kha pho bien trong van hoa chau Phi. Nhieu the ky qua, cac bo phan cua co the van duoc su dung cho nhung buoi “lam phep” hay de lam bua chu. De co duoc cac bo phan co the, cac “thay” cua thu nghe thuat den toi nay phai giet nguoi lay nhung bo phan nao do roi su dung chung mot cach het suc huyen bi.

Nhu cau da nguoi

Nhung vu viec tuong tu nhu vu 6 tai xe bi giet tai Kenya, noi nhieu nguoi mat tich mot cach bi an, va chi tim thay xac voi mot so bo phan bi cat mat vai ngay sau do pho bien o luc dia nay den muc nguoi ta goi do la loai toi pham thong thuong o mot so quoc gia.

Theo bao cao cua Trung am Nghien cuu cua canh sat Nam Phi (South African Police Service Research Centre), van co quan niem rang nhung bo phan co the lay di tu nan nhan khi ho con song se khien cho “nghi le” tro nen linh nghiem hon boi tieng keu gao cua ho.

Nhung vu giet nguoi “lam le” van duoc bao cao tai Mozambique, noi cac to chuc nhan quyen cao buoc nhung cai chet do la do su tang nhanh so thay mo tai tay Phi. Chinh quyen cung xac nhan rang du hau het so noi tang buon ban tai dat nuoc nay la de cay ghep, nhung hanh dong lay noi tang cho muc dich me tin cung khong phai la khong co.

Da nguoi co ve la thu duoc tim kiem nhieu nhat boi nhung ke giet nguoi man ro phuc vu cho buoi hanh le cua minh.

Dau nhung nam 2000, co kha nhieu vu giet nguoi va lot da tai khu vuc Mbeya cua Tanzania va vung ngoai o Mwiki cua Nairobi. Cac cuoc dieu tra cua canh sat va gioi truyen thong da phat hien duoc rang nhu cau ve da nguoi tai Malawi, Zambia, Mozambique, Nam Phi la kha cao, noi ma nhung ke giet nguoi co the thu ve tu 2.400USD den 9.600USD cho mot bo da, tuy thuoc do tuoi cua da.

Nigeria co so nguoi bi giet mot cach bi an nhieu nhat chau luc. Co le day la ket qua cua viec nganh cong nghiep phim cua nuoc nay tuyen truyen qua nhieu ve su suy doi dao duc. Theo chinh quyen Nigeria, nhieu vu giet nguoi duoc thuc hien boi nhung ke thuong duoc biet den la nhung ke “san dau nguoi". Chung hanh dong theo menh lenh cua mot so ke co ma thuat.

De bua chu linh nghiem, can mot be trai trong trang

Tre em bi bat coc va giet hai de lam nhung nghi le me tin o nam Nigeria nhieu den muc da co hang loat cuoc bieu tinh tai day hoi dau nam ngoai.

Vu am sat mot dua tre Nigeria tai London, ma canh sat Anh van goi la “cau be Adam", hoi thang 11 nam 2001, da khien du luan quoc te quan tam toi tinh hinh giet nguoi cho nhung nghi le ton giao ky di tai Nigeria.

Xac cua “cau be Adam” nay duoc tim thay khi dang troi noi tren song Thames. Nhung kiem chung phap y tren co the cau be cho thay cau la nguoi Yoruba Plateau, Nigeria va cai chet la mot dang cua viec giet nguoi “lam le” tai tay va nam Phi.

Mac du vu giet nguoi nay dien ra chi 10 ngay sau vu tan cong 11/9 vao My, nhung no van nhan duoc su quan tam rat lon tu bao gioi, den muc cuu tong thong Nam Phi Nelson Mandela va ngoi sao bong da Nwanko Kanu cung tham gia ung ho viec tim kiem manh moi de bat giu ke sat hai cau be Adam.

Ngay sau do, 22 nguoi tay Phi bi bat giu tai Anh, con canh sat hoang gia Nigeria van tiep tuc tim kiem me dua be, nhung cho toi nay van khong thanh.

Mot bao cao bi mat khi do cua canh sat cung khang dinh nhieu tre em chau Phi dang bi buon ban sang Anh va duoc su dung trong nhung lan hien le. Bao cao cung cho hay “de bua chu tro nen linh nghiem, can phai hien te mot be trai con trong trang".

Giet nguoi de kiem tim su giau co

That nghiep, ngheo doi, thieu luong thuc, tien bac la mot vai trong nhung ly do khien nan hien nguoi tai Uganda gia tang. Tan suat dien ra nhung vu giet nguoi ngay cang cao, dac biet la o mot so khu vuc doi kem o mien bac va dong nuoc nay.

Rieng nam 2008 co hon 300 vu giet nguoi lien quan den nhung nghi le ton giao duoc bao cho canh sat, nhung chi 18 trong so do duoc toa xet xu. Tinh hinh con tro nen toi te hon khi co nhieu vu, ke bi tinh nghi nhat lai chinh la bo me va nguoi than cua nhung nan nhan tre em nay.

“Kinh nghiem lam viec voi nhung nan nhan cho toi biet, nhung ke tien hanh giet nguoi trong truong hop nhu the nay thuong la nhung nguoi ngheo va muon giau co nhanh chong. O nhung vung nong thon, nguoi ta tham chi con hien te chinh con minh. Con o vung do thi thi nhung nguoi giau va duoc giao duc se tim kiem con cua nguoi khac", Elena Lomeli, mot tinh nguyen vien tai to chuc tu thien Anh VSO noi.

Tinh hinh toi te den muc thang 1/2009, Chinh phu Uganda da phai thanh lap mot doi canh sat dac biet chong hien nguoi va tuyen bo rang 2.000 nhan vien se duoc dao tao dac biet de doi pho voi nan buon ban tre em.

Duoc tin la co nhung suc manh than bi co the khien nguoi ta giau co trong giay lat, nhung bo phan tren co the nguoi bach tang tro thanh mot thu hang nong cho nhung tro ma quy, yeu thuat tai dat nuoc nay.

Theo ngon ngu Kiswahili (mot ngon ngu kha pho bien o vung duyen hai An Do Duong), bach tang nghia la su xuc pham den Chua Troi. Do do, nhung nguoi mang can benh nay thuong bi gia dinh ghet bo va tro nen khong duoc an toan ngay tai chinh noi o cua minh.

Mot nguoi dan ong 35 tuoi o vung ho Tanganyika bi buoc toi ban nguoi vo 24 tuoi cua minh cho mot “nha buon” nguoi Cong-go voi gia 2.000USD. Trong khi do, mot ba me khac cung bi cao buoc da ban co con gai mac benh bach tang cho mot nhom nguoi, ma sau do, bon chung da giet co be va lay mau uong.

Nguy hiem rinh rap nguoi bach tang

“Ho cat co the chung toi ra nhu nhung con ga. Noi lo so lon nhat cua chung toi bay gio la noi so phai song. Neu ban la mot nguoi bach tang di lam ve muon luc dem khuya rat co the ban se khong ve duoc den nha toan thay. Khi ban ngu, ban tinh day, cung khong chac co the ban con nguyen ven. Tren nhung con pho nay, ban co the nghe ro nhung ke dang len ke hoach tom lay ban", Zihada Msembo, Chu tich Hoi Nguoi bach tang tai Tanzanian than van.

Vu co be 13 tuoi Elizabeth Hussein tai Shinyanga la mot minh chung cho so phan ham hiu cua nhung nguoi bach tang tai Tanzania.

Sau khi di xem mot bo phim ve Chua Giesu tai trung tam ngoi lang, tren duong tro ve, co be da bi theo doi va bat coc roi chat thanh nhieu manh boi mot dam dong cam dao rua.

Cac quan chuc Tanzania cho hay, 35 nguoi bach tang da bi am sat nam 2008, hau het la phu nu va tre em, nhung nhung nguoi dung dau cong dong nguoi bach tang Tanzania tin rang so nguoi bi chet co the con cao hon. Tinh hinh con toi te o mot so khu vuc den muc tre em voi can benh bam sinh nay phai duoc ho tong khi den truong va sau tan hoc boi nhan vien an ninh cua chinh phu va cua cong dong.

Ngay ca khi chet roi ho cung khong duoc yen than. Nguoi ta van phai dat nhung hon da nang len phan mo cua ho de nhung ke dao mo trom khong the dao boi.

Su gia tang hoat dong khai mo va danh ca tai vung ho Victoria o Mwanza, Shinyanga va khu vuc Mara da dan toi “nhu cau” tang dot bien ve cac bo phan tren co the cua nguoi bach tang. Ben canh do, ba khu vuc nay noi tieng voi nhung tro me tin boi tho khai mo va ngu dan van tin rang cac bo phan tren co the nguoi bach tang co the khien ho thanh cong nhanh chong.

Don cu, ngu dan tai nhung khu vuc nay van co quan niem dang ghe so rang neu ho dan nhung soi toc do cua nguoi bach tang vao luoi cua ho, ca se bi hap dan boi nhung anh sang lo mo va than bi phat ra tu do. Mac du su ngheo doi va thieu duoc quan tam la nhung nguyen nhan chinh dan den nhung hanh dong man ro, nhung phim anh tai Nigeria cung la mot phan cua van de dang buon nay tai day.

Cac bao cao cung chi ra rang mot so bo phan tren co the cua nguoi bach tang tai Tanzania dang duoc xuat khau sang nhung nuoc lang gieng, noi nhung “thuong gia” co the thu ve muc gia cao hon. Trong mot vu viec nam ngoai, ke buon nguoi Tanzania da bi chan lai tren duong toi Cong hoa Dan chu Cong-go khi trong hanh ly cua ten nay co chiec dau cua mot dua be bi bach tang. Khi bi tham van, ten nay thua nhan co nguoi san sang tra tien cho han theo can nang cua chiec dau. Tai chau Au va bac My, cu 20.000 nguoi moi co mot nguoi bi bach tang, con o Tanzania, con so nay gap 5 lan, tuc la cu khoang 4.000 nguoi thi co 1 nguoi bi can benh nay.

Mac du nhieu nguon tin cho rang o dat nuoc nay so nguoi bach tang la khoang 300.000 nguoi, nhung theo To chuc Thuong mai The gioi, con so nay co the khong vuot qua 170.000.

Hang loat nhung vu giet nguoi xay ra da khien nhieu nguoi bach tang phai tim duong tru an o vung dao Ukerewe xa xoi ben bo ho Victoria, noi nhung ke giet nguoi it hoat dong. Bach tang la mot benh di truyen do thieu sac to. Nhung lai co nhieu nguoi tai vung ho tin rang mot khoang chat cua ca o vung ho da gay nen muc do benh bach tang cao.

Mot ngay thang 10/2008, nhung nguoi bach tang da tien hanh cuoc bieu tinh tai thanh pho Dar es Salaam va duoc nhieu nguoi ung ho. Tuy nhien, cung buoi toi hom do, mot trong so nhung nguoi bieu tinh da bi nhung ke giet nguoi man ro theo doi va tan cong roi chat mat tay, roi bo lai co gai cho den chet.

Trong nhung buoi dien thuyet hang thang tren truyen hinh cua minh, Tong thong Tanzania Jakaya Kikwete thuong de cap nhieu den van de nay va keu goi nguoi dan Tanzania hay tu bo nhung quan niem me tin rang co the lam giau nhanh chong trong choc lat. Ngay 4/5 la ngay nguoi bach tang toan quoc tai Tanzania va da thu hut rat nhieu dai dien nhung nguoi bach tang tu Ghana, Kenya, Malawi, Senegal, Nam Phi va Anh tham gia. Hy vong nhung no luc tu phia chinh phu, va cong dong se khien cho nguoi dan chau Phi noi rieng va tren toan the gioi noi chung se co nhan thuc dung dan hon ve can benh nay.

,