Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/2082716/25042009.aspx

On tap mon ngu van: Mot nguoi Ha Noi

Chuyen de nay giup hoc sinh cung co nhung kien thuc co ban xoay quanh tac pham “Mot nguoi Ha Noi” cua nha van Nguyen Khai.

- Hinh tuong nhan vat co Hien tieu bieu cho net dep va suc song bat diet cua van hoa Ha thanh.

- Cam hung triet luan - mot trong nhung net noi bat trong phong cach nghe thuat Nguyen Khai.

- Nghe thuat tran thuat va ngon ngu ke chuyen dac sac.

KIEN THUC CO BAN

1. Khai quat

a. Tac gia:

+ Tieu su va con nguoi:

- Xuat than:

• Gia dinh quan lai sa sut, ngheo.

• Than phan con vo le => bi ghe lanh, khinh ghet, chiu nhieu tui nhuc, cay dang.

- Phai vao doi lan lon kiem an nuoi me nuoi em tu nho => som gap phai nhung trac tro, gian nan, nhoc nhan.

Trai nghiem thoi nien thieu day eo le hinh thanh dac diem rieng trong tinh cach va sang tac cua nha van: nhan nhin, tinh tao, sac sao, hieu doi, hieu nguoi, gia dan, suy tu.

+ Sang tac:

- Tac pham chinh: Mua lac (tap truyen ngan, 1960), Cha va Con va… (tieu thuyet, 1979), Thuong de thi cuoi (tieu thuyet, 2004)…

- Dac diem:

• Hanh trinh sang tac cua Nguyen Khai tieu bieu cho qua trinh van dong cua van hoc dan toc hon nua the ki.

• Net moi trong cai nhin nghe thuat ve cuoc doi va con nguoi:

o Truoc 1978: cai nhin tinh tao, sac lanh, nghiem ngat, phan lap don chieu; luon khai thac hien thuc trong the xung dot, doi lap cu – moi, ta – dich, tot – xau… => khang dinh xu the van dong (tu bong toi ra anh sang) cua cuoc song moi, con nguoi moi.

Ngoi but van xuoi co khuynh huong chinh luan voi suc manh cua li tri tinh tao.

o Sau 1978:

 Cai nhin day tran tro, chiem nghiem, cam nhan hien thuc xo bo, hoi ha, day doi thay nhung cung day huong sac => chuyen manh tu huong ngoai sang huong noi.

 Lay viec kham pha con nguoi lam trung tam => con nguoi ca nhan trong cuoc song doi thuong => nhin con nguoi trong moi quan he chat che voi lich su, qua khu dan toc, gia dinh va su tiep noi the he => khang dinh, ngoi ca nhung gia tri nhan van cao dep cua cuoc song va con nguoi hom nay.

 Cam hung triet luan voi giong van don hau, tram lang, nhieu suy nghiem.

+ Vi tri van hoc su: mot trong nhung cay but hang dau cua van xuoi sau cach mang thang Tam nam 1945.

b. Tac pham

+ “Mot nguoi Ha Noi” tieu bieu cho cac sang tac cua Nguyen Khai o giai doan sau 1978.

2. Phan tich

a. Nhan vat co Hien.

+ Xuat than: gia dinh giau co luong thien, duoc day do theo khuon phep nha quan.

+ Mot so dac diem thoi thieu nu: xinh dep, thong minh, mo xa long van chuong, giao du rong rai voi gioi van nghe si Ha thanh.

+ Quan he voi nguoi ke chuyen xung “toi”: chi em doi con di ruot voi me gia.

+ Duoc mieu ta trong nhieu thoi diem khac nhau cua lich su. Truoc moi thoi diem khac nhau, nhan vat lai co nhung bieu hien ung xu the hien net ca tinh dac biet, nhat quan:

- Nam 1955:

• Boi canh: tu khang chien tro ve, mot Ha Noi “nho hon truoc, vang hon truoc”.

• Nguyen nhan co Hien va gia dinh o lai:

Chu yeu: “ho khong the roi xa Ha Noi, khong the sinh co lap nghiep o mot vung dat khac” => su gan bo mau thit voi Ha thanh.

- Khang chien chong Mi: yeu thuong lo lang cho con nhung khong he ngan can con nhap ngu

• Nguoi con ca tinh nguyen tong quan => phan ung: “Tao dau don ma bang long, vi tao khong muon no song bam vao su hi sinh cua ban be. No dam di cung la biet tu trong” => Nhan thuc sau sac.

• Nguoi con thu theo anh len duong => phan ung: “Tao khong khuyen khich, cung khong ngan can, ngan can tuc la bao no tim duong song de cac ban no phai chet, cung la mot cach giet chet no”=> “Tao cung muon duoc song binh dang voi cac ba me khac(…), vui le thi co hay hom gi” => Y thuc trach nhiem, long tu trong cua mot nguoi phu nu Viet Nam yeu nuoc, mot nguoi me nhan hau, vi tha.

- Nam dau Ha Noi vua giai phong

• Boi canh:

o Tam li khong dong nhat: chung toi - vui the, tai sao nhung nguoi von song o Ha Noi - chua that vui?

• Khi con goi chau la “Dong chi Khai” => co Hien chinh “anh Khai” => trong khi quan tinh so dong van con phan biet nguoi cach mang nhu nhung anh hung tro ve thi co Hien duong nhu chi chu y den moi quan he ho hang voi “Toi” => quan he ben vung, khong chiu bat cu su va dap, bien thien nao cua thoi cuoc => biet nhan chan gia tri, biet nhin vao ban chat cua van de, de khong bao gio bi me muoi.

• Khi nguoi chau hoi: “Nuoc doc lap vui qua co nhi?” => phan ung:

o Tra loi: “Vui hoi nhieu, noi cung hoi nhieu, phai nghi den lam an chu” => tinh tao, sang suot, nhay ben voi hien thuc.

o Nhan xet thang than, khong giau giem quan diem voi “nguoi cach mang” - nhan vat “toi”: Chinh phu can thiep nhieu vao viec cua dan qua => trung thuc, co cai nhin sau sat ve thoi cuoc.

Nhan xet:

 Tinh cach nhan vat duoc boc lo qua nhieu tinh huong khac nhau, trong nhieu thoi diem lich su.

 So phan con nguoi gan voi tung bien chuyen lon cua lich su dan toc => Cai nhin hien thuc moi me: phan anh so phan dan toc qua so phan mot ca nhan.

 Trai qua bao thang tram cua thoi the, ban chat, nhung net dep cua nhan vat van thong nhat, khong bi phoi pha => thoi gian la thu nuoc rua anh lam noi ro hinh sac nhan vat.

+ Co bo mat tu san, mot cach song rat tu san, nhung lai khong boc lot ai ca thi lam sao goi la tu san duoc

- Bo mat tu san:

• Cai o: o rong qua, mot toa nha toa lac ngay ngay tai mot duong pho lon, huong nha nhin thang ra cay si co thu va hau cung cua den Ngoc Son.

• Cai mac: “sang trong qua”

• Cai an: “khong giong voi so dong” => so sanh voi loi an uong binh dan cua gia dinh “toi”

=> Khang dinh: “Co Hien dich thi la tu san”.

- Khong boc lot ai ca thi lam sao goi la tu san:

• Cua hang chi buon hoa giay do chinh tay ba lam va cac con phu giup.

• Doi xu voi nguoi lam: vi chu to can dua nhau, tinh nghia nhu nguoi trong ho.

+ Thong minh, tinh tao va thuc thoi:

- Nam 1956, ban mot trong hai ngoi nha cho nguoi khang chien o.

-  “Chu tuy chua gia nhung danh de ngoi choi, cac em se di lam can bo, tao se phai nuoi mot lu an bam, du ho co du tai de khong phai song an bam”

- Ung xu voi chinh sach cai tao tu san cua nha nuoc

•  Chong muon mua may in => ngan can vi nhan ro viec lam nay se vi pham chinh sach.

• Mo cua hang do luu niem de dam bao “du an” ma khong boc lot bat ki ai.

+ Co dau oc thuc te:

- Khong co long tu ai, su ganh dua, thoi thoi thuong, khong co cai lang man hay mo mong vien vong.

- Da tinh la lam, da lam la khong de y den loi dam tieu cua thien ha => ban linh, co lap truong.

- Di lay chong: du giao du rong nhung chon lam vo mot ong giao cap Tieu hoc hien lanh, cham chi => ca Ha Noi “kinh ngac”.

- Tinh toan ca chuyen sinh de sao cho hop li, dam bao tuong lai con cai.

+ Tran trong, nang niu, gin giu truyen thong van hoa nguoi Ha Noi:

- Dan do bon tre: “Chung may la nguoi Ha Noi thi cach di dung noi nang phai co chuan, khong duoc song tuy tien, buong tuong”.

- Coi viec giu gin nep song la mot cach “tu trong, biet xau ho”.

+ La hat bui vang cua Ha Noi: Nhung hat bui vang lap lanh dau do o moi goc pho Ha Noi hay muon gio ma bay len cho dat kinh ki choi sang nhung anh vang => bieu tuong cua ve dep tinh te, suc song bat diet cua van hoa Ha Thanh.

b.  Nhung nguoi Ha Noi khac va suy nghiem triet hoc:

+ Nhung nguoi Ha Noi khac: Chia lam hai tuyen.

- Dung, Tuat, me Tuat:

• Dung, Tuat: nhung thanh nien yeu nuoc, qua cam.

• Me Tuat: ba me Viet Nam nhan hau, giau duc hi sinh.

=> Nhung con nguoi cung voi co Hien tiep lua cho ngon duoc van hoa truyen thong cua dat kinh ki chay sang.

- Nhung con nguoi tao nen nhung nhan xet “khong may vui ve” cua “toi” ve Ha Noi.

• Ong ban tre dap xe nhu gio: lam xe nguoi ta suyt do, lai phong xe vuot qua roi quay lai chui mot nguoi dang tuoi bac tuoi chu “tien su cai anh gia” => tho tuc, vo van hoa, khong biet le do.

• Nhung nguoi ma nhan vat toi quen duong hoi tham :”co nguoi tra loi, la noi song hoat hat cam, co nguoi cu giuong mat nhin minh nhu con thu la” chi vi “ong an mac tam nhu the lai di xe dap ho khinh la phai, thu doi mu da, ao ba-do-xuy, cuoi cai Cup xem, thua gui tu te ngay” => ham loi, bi danh vi, hinh thuc, tien tai cam do => loi ung xu troc phu, khong con net hao hoa, thanh lich cua nguoi Ha Noi.

 Phan de cua nhan vat co Hien.

 Cai nhin thang than vao su that, dat ra nhung van de dang tran tro => huong di moi cua van hoc:

“Toi thich cai ngay hom nay, cai hom nay ngon ngang, be bon, bong toi va anh sang, mau do va mau den. Day ray nhung bien dong, nhung bat ngo, moi la manh dat phi nhieu cho cac cay but thoa suc khai vo” (Gap go cuoi nam – Tieu thuyet).

+ Suy nghiem triet hoc: Hinh anh cay si bi bao danh bat re roi lai hoi sinh

- Cay si: bieu tuong cua van hoa, net co kinh, linh thieng cua dat kinh ki ngan nam van hien.

-  Do nghieng tan cay de len hau cung, mot phan bo re bat dat chong nguoc len troi => su bien thien cua lich su, qui luat nghiet nga cua tu nhien.

- Hoi sinh: lai song. lai tro ra la non => niem tin, lac quan vao su phuc hoi nhung gia tri tinh than cua Ha Noi.

c. Mot so dac sac nghe thuat:

+ Giong dieu tran thuat:

Trai doi, tu nhien, triu nang suy tu, giau chat khai quat, da thanh.

+ Diem nhin tran thuat: cua nhan vat “Toi” => tang tinh chan that, khach quan.

+ Ngon ngu: ca the hoa

- Co Hien: ngan gon, logic, ro rang.

- Dung: nhung loi that xot xa.

- Nhan vat “toi”

CUNG CO KIEN THUC

De 1: Phan tich nhan vat Co Hien trong “Mot nguoi Ha Noi”.

De 2: Phan tich hinh anh nguoi Ha Noi trong “Mot nguoi Ha Noi”.

De 3: Cam hung triet luan trong “Mot nguoi Ha Noi”.

Goi y giai de:

De 1: Nhan vat co Hien.

Phan tich dua vao Kien thuc co ban.

De 2: Hinh anh nguoi Ha Noi.

+ Phan tich:

- Nhung con nguoi luu giu net dep van hoa Ha Noi.

- Nhan vat co Hien, Dung, Tuat, me Tuat

- Nhung con nguoi tao nen “nhan xet khong may vui ve” cua “toi” ve Ha Noi.

+ Nhan xet:

- Cam hung triet luan.

- Nghe thuat xay dung nhan vat.

De 3: Cam hung triet luan

+ Cam hung triet luan la gi: binh luan, li giai, phan tich ve mot van de thong qua hinh tuong nghe thuat.

+ Phan tich: qua he thong nhan vat, lam sang ung cam hung triet luan cua Nguyen Khai.

+ Danh gia: gan voi phong cach nghe thuat.

Do Thi Thuy Duong
Giao vien Hocmai.vn