Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/2076640/22042009.aspx

On tap mon ngu van: Chiec thuyen ngoai xa

Chuyen de nay nham giup cac em cung co cac van de co ban xoay quanh tac pham “Chiec thuyen ngoai xa”.

- Tinh huong nhan thuc doc dao

- Doi moi trong cach nhin hien thuc va con nguoi cua Nguyen Minh Chau.

- Nghe thuat tu su dac sac.

KIEN THUC CO BAN

1. Khai quat

a. Tac gia

+ Tieu su - con nguoi

(Theo tam su cua chinh nha van, loi ke cua Vuong Tri Nhan va nhan xet cua nhieu ban be, nguoi than).

- Tu be toi lon: rut re va vo cung nhut nhat.

- Song noi tam, hay tran tro, thich mot minh de suy ngam, phan tich.

- Chan thanh.

=> Thien huong nhan thuc, phan tich, nghien ngam hien thuc trong van Nguyen Minh Chau.

+ Sang tac:

- Qua trinh sang tac: chia hai chang ro ret.

o Truoc thap ki 80: ngoi but su thi co thien huong tru tinh lang man.

o Dau thap ki 80 – khi mat: cam hung the su voi nhung van de dao duc va triet li nhan sinh.

- Doi moi:

o Quan niem moi ve con nguoi va cuoc doi:

 Con nguoi khong nhat phien, don chieu, li tuong ma la con nguoi be bon, phuc tap, duoc anh xa qua nhieu moi quan he voi hien thuc (ca mat tot lan mat xau “rong phuong va ran ret”…)

 Cuoc song da chieu, day nhung vet nham nho san sui, co ca niem vui lan noi buon, su vat va, buc boi day phuc tap va bien dong.

=> Khoi tim nhung mat khuat lap cua chien tranh, nhung phan sau kin trong tam hon con nguoi.

o De tai: con nguoi ca nhan voi cac cau chuyen doi thuong la trung tam.

Khong phai con nguoi “trung khit voi chinh minh, voi bo ao xa hoi cua no mot cach dau don, gia doi” (Bakhtin) ma la con nguoi hien thuc trong cac moi quan he da dang.

=> “Doc loi ai dieu cho mot nen van nghe minh hoa”.

+ Vi tri van hoc su:

Ngoi but tieu bieu cua thoi ky van hoc doi moi – nguoi mo duong day tai hoa va tinh anh (Nguyen Ngoc).

b. Tac pham:

+ Xuat xu: Thuoc giai doan sang tac thu 2.

+ Vi tri van hoc su:

- Tieu bieu cho nhung doi moi cua Nguyen Minh Chau.

- In dam dau an phong cach tu su - triet li cua Nguyen Minh Chau.

+ Tinh huong truyen:

- Nhan dien: tinh huong nhan thuc.

- Mo ta: Phung - mot nghe si nhiep anh co tai dang trong giay phut thang hoa tuyet dinh, kham pha ra ve dep “troi cho”cua con thuyen bien buoi som mai thi chung kien doi vo chong tu tren con thuyen buoc xuong, lao dan ong danh vo mot cach hung bao va vo li. 

Su viec lap lai mot lan nua, Phung khong chi thay thai do nhan nhin, cam lang chiu dung cua nguoi dan ba ma con thay duoc thai do, hanh dong cua chi em Phac truoc su da man cua cha voi me.

Anh nhan ro nhung ngang trai, nghich li trong gia dinh thuyen chai, hieu sau them tinh cach nguoi dan ba, chi em Phac, nguoi dan ong, nguoi dong doi (Dau) va chinh ban than minh.

+ Bo cuc: 2 phan lon

- Phan 1 (tu dau - chiec thuyen luoi vo da bien mat): Hai phat hien cua Phung.

- Phan 2 (con lai): Cau chuyen cua nguoi dan ba lang chai.

2. Phan tich

a.   Hai phat hien cua Phung.

+ Phat hien thu nhat: Phat hien mot.

- Vi the cua Phung: nghe si nhiep anh.

- Muc dich cua chuyen di: chup bo sung mot buc anh buoi sang co suong mu theo yeu cau cua truong phong (de xuat ban bo lich nghe thuat ve thuyen va bien).

- Diem nhin: tu xa, trong lan suong mo ao.

- Su hinh thanh tac pham:

• Bat dau tu canh “troi cho”.

• Tuy nhien de co duoc tac pham, can mot tam hon nghe si tinh te nhanh nhay nam bat khoanh khac xuat than cua nghe thuat:

o Mo ta khung canh lang man, tho mong.

o Trang thai, hanh dong:

o Boi roi, trong tim tuong nhu co cai gi bop that lai => con “dau de”, khoanh khac xung dong cuc diem de tac pham hoai thai.

• Khong phai lua chon gi nua, bam mot hoi “lien thanh” => duong nhu thien nhien da bay san tuyet tac, nguoi nghe si chi viec ghi lai mot cach de dang.

- Cam hung triet li ve nghe thuat:

• Ve dep cua “cai dep tuyet dinh”: “buc tranh muc tau cua mot danh hoa thoi co; mot ve dep thuc don gian va toan bich”. => nghe thuat la su gian di, tu nhien.

• “Cai dep la dao duc” => khoanh khac phat hien ra mot tac pham doc dao la su “kham pha chan li cua su toan thien, kham pha thay cai khoanh khac trong ngan cua tam hon” => cai dep “thanh loc” tam hon, de tam hon con nguoi cao khiet, khong gon duc, thanh thien.

Nhan xet:

Su phat hien ra cai dep trong nghe thuat doi khi la ket hop cua rung dong va duyen may. Nhin o goc do nay, no la thu dau sao con tuong doi de phat hien, de thay.

+ Phat hien thu hai: Phat hien ve hien thuc cuoc song.

- Diem nhin: chiec thuyen dam thang vao cho truoc toi dung => gan, truc dien, ro net.

- Hinh anh:

- Nguoi dan ba: cao lon, voi nhung duong net tho kech, ro mat, khuon mat met moi(…) tai ngat va duong nhu dang buon ngu, tam lung ao bac phech va rach ruoi.

- Nguoi dan ong: tam lung rong va cong, mai toc to qua, di chan chu bat, hang long may chay nang, hai con mat day ve doc du.

- Hinh anh xau xi, su si, tran trui, tho moc, gai goc cua doi song, doi lap voi ve lang man cua khung canh thien nhien trong buc anh nghe thuat.

- Hanh dong:

- Nguoi chong: hung ho, rut chiec that lung, “chang noi chang rang” quat toi tap vao lung nguoi dan ba => hanh dong hung bao, da man, lanh lung, nhu mot con thu du.

- Nguoi vo: cam chiu day nhan nhuc, khong he keu len mot tieng, khong chong tra, cung khong tim cach chay tron.

- Dua con: giang that lung, quat lai bo de bao ve me.

- Giong nhu mot vo kich cam, khong loi chu giai, day nghich li khien cau hoi ve hien thuc trong Phung muon vo ra.

Nhan xet:

Phat hien ve mot hien thuc go ghe, gai goc, ngang trai, phuc tap, khong de li giai, khac xa, tham chi doi lap voi ve dep binh yen cua tac pham nhiep anh.

+ Moi quan he giua hai phat hien (moi quan he giua nghe thuat va cuoc song, nha van va cuoc doi)

- Phat hien nghe thuat, o mot chung muc nhat dinh de thay hon phat hien ve hien thuc.

- Doi song con nguoi von be bon, phuc tap. Hien thuc khong don chieu, gian don, toan mau hon ma da chieu, phan tranh nhieu mang sang toi chua de li giai. Nha van neu dung o ngoai xa de quan sat se chi thay mot hien thuc mo ao - chiec thuyen thap thoang bien khoi. Tu do doi hoi nha van phai co cai nhin sau sac, suy tu hon nua.

b. Nguoi dan ba lang chai va cau chuyen doi tu ke.

+ Hinh dang: tho moc, xau xi, nhu net ve voi cua tao hoa, mang nhung dac trung cua mot nguoi dan ba mien bien lam lu.

+ Thai do, hanh dong khi duoc moi toi toa an:

- So set, lung tung, tim den mot goc tuong de ngoi .

- Ron ren ngoi ghe vao chiec ghe ma Dau moi.

- Van xin chinh quyen dung bat chi bo nguoi chong vu phu: “Qui toa bat toi con cung duoc, phat tu con cung duoc, dung bat con bo no” => kien quyet khong bo chong bang moi gia.=> hanh dong an chua nhieu nghich li, gay bat ngo doi voi ca Dau va Phung => mot su that khong de li giai trong hoan canh nguoi dan ba phai chiu dung nhung tran danh thua song thieu chet.(ba ngay mot tran nho, nam ngay mot tran lon) => Cau hoi dat ra: dieu gi khien nguoi dan ba khon kho ay tha thiet bam viu cuoc song dia nguc kinh hoang voi nguoi chong hung bao kia?

+ Cau chuyen cuoc doi:

- Cach xung ho: con, quy toa - chi, cac chu => thay doi tuong quan: bi dong, yeu the, thieu tu tin, be duoi noi voi be tren - chu dong, binh dang, con nguoi co hieu biet noi voi nguoi dang lang nghe.

- Noi dung cau chuyen:

- Xau, buoc phai lay anh hang chai

- Dam dan ba de nhieu qua, ma thuyen lai chat => chong hung hang.

- Bat ke luc nao kho qua, chong lai loi ra danh, ngay tren tau, sau nay xin mai moi duoc len bo chiu don.

- Li le de “dung bat toi bo no”:

- Gia de it di => bien minh cho hanh dong hung hang cua chong bang cach chi ra loi thuoc ve su ngheo doi, lac hau, “de lam”.

- La boi vi cac chu khong phai la dan ba, chua bao gio cac chu biet noi vat va cua mot nguoi dan ba tren mot chiec thuyen khong co dan ong(. ..) nhung khi bien dong => vi can mot tru cot.

- Dan ba tren thuyen phai song cho con chu khong the song cho minh => vi trach nhiem, tam long vi tha, ban nang hi sinh cua mot nguoi me.

- Cung co luc vo chong con cai song hoa thuan, vui ve => cuoc song voi nguoi dan ong “da man” kia khong phai khong co nhung khoanh khac dam am hanh phuc.

- Nhan xet:

Qua noi dung cau chuyen, cach ke va ngon ngu ke chuyen, thay duoc:

- So phan nguoi dan ba: dau kho, bat hanh, buoc phai bao ve, duy tri mot cuoc song bi day doa, danh dap.

- Tinh cach: yeu thuong con, vi tha, nhan hau, am hieu le song gian don cua mot nguoi dan ba hang chai.

-  Su li giai, lam sang to hien thuc doi song day nghich li ma Phung va Dau “khong the hieu duoc”.

c. He thong nhan vat

+ Nguoi dan ba: vo danh, phiem dinh => khai quat cuoc doi, so phan, tinh cach cua bao nguoi phu nu lang chai khac.

+ Nguoi dan ong:

- Xua kia: “anh con trai cuc tinh nhung hien lanh”.

- Nay: vi ngheo da bien doi thanh ga dan ong hung bao, vu phu.

- Co su gap go voi cac nhan vat cua chu nghia hien thuc cua Nam Cao truoc cach mang.

+ Chi em Phac:

Nan nhan be bong, dau kho => them vao tac pham mot net khac dan du cua hien thuc.

+ Phung:

- La nguoi linh vao sinh ra tu noi chien truong.

- La mot nghe si tai hoa, phat hien ra ve dep tinh khoi, huyen mong cua nghe thuat.

- Chung kien canh danh dap lan thu hai, “vut chiec may anh xuong dat chay nhao toi” can thiep => Y nghia:

- Chiec thuyen nghe thuat thi o ngoai xa, mot khoang cach du de tao nen ve dep lung linh, nhung su that cuoc doi lai o rat gan.

- Thai do can co cua nguoi nghe si:

- Dung vi nghe thuat ma quen cuoc doi vi nghe thuat chan chinh luon huong toi cuoc doi.

- Truoc khi la mot nghe si biet rung dong truoc cai dep, hay la mot con nguoi san sang kham pha, do tim de thau hieu, yeu ghet moi le buon vui doi thuong va dam dau tranh cho cuoc song tot dep hon.

- Chi tiet: hoi nguoi dan ba mot cau cat ngang khong an nhap: nguoi chong truoc co di linh nguy khong => dinh dung cai nhin trong chien tranh de li giai mot hien thuc nghich li thoi hau chien => Dung y: hien thuc cuoc song moi hom nay da khac xa voi hien thuc 30 nam chien tranh, be bon, ngon ngang, da dien, boi the no doi hoi mot diem nhin khac, cach li giai hien thuc khac. Khong the dung cai nhin dich – ta de phan tich ma can nhin nhan sau sac tu nhieu goc do.

d. Mot so dac sac ve nghe thuat.

+ Xay dung hinh anh giau gia tri bieu tuong: chiec thuyen ngoai xa.

- Con thuyen co that.

- Con thuyen bieu tuong cho: nghe thuat, an du cho kiep nguoi don doc tren dai duong cuoc doi.

+ Nghe thuat tu su doc dao:

- Diem nhin tran thuat: nguoi ke chuyen Phung - mot nguoi linh day dan kinh nghiem chien truong, mot nghe si nhiep anh tai hoa, mot con nguoi tha thiet dau tranh cho su cong bang => diem nhin tran thuat sac sao, giau suy tu.

- Ngon ngu:

• Ngon ngu nguoi ke chuyen: khach quan, chan thuc, giau suc thuyet phuc (do su lua chon diem nhin tran thuat).

• Ngon ngu nhan vat: ca the hoa (Ngon ngu cua nguoi dan ba: long ngong, van lon khi moi doi dien voi “qui toa”; chung chac, thau trai khi tu ke cau chuyen doi minh, diu dang, xa xot khi noi voi con; loi le cua nguoi dan ong: tan nhan, tuc tan,…)

CUNG CO KIEN THUC

De 1: Y nghia nhan de “Chiec thuyen ngoai xa”.

De 2: Phan tich tinh huong truyen “Chiec thuyen ngoai xa”

De 3: Phan tich nhung phat hien cua nghe si Phung trong “Chiec thuyen ngoai xa”.

De 4: Tinh luan de trong tac pham “Chiec thuyen ngoai xa”.

De 5: Nhung doi moi trong cach nhin hien thuc cuoc song cua Nguyen Minh Chau trong “Chiec thuyen ngoai xa”.

De 6: Phan tich “Chiec thuyen ngoai xa” cua Nguyen Minh Chau de thay cai nhin thau hieu triu nang tinh thuong va noi lo cho con nguoi.

De 7: Phan tich cac nhan vat trong “Chiec thuyen ngoai xa” de lam noi bat tu tuong cua nha van Nguyen Minh Chau.

Goi y giai de

De 1: Y nghia nhan de.

+ Xuat xu tac pham:

+ Y nghia nhan de:

- Con thuyen co that trong cuoc doi

- Con thuyen bieu tuong cho nghe thuat, an du cho kiep nguoi don doc tren dai duong cuoc doi.

- Cai dep nghe thuat de tim hon cai dep dich thuc cua con nguoi

- Nghe thuat phai quan tam den doi song va phai quan tam den con nguoi.

De 2: Tinh huong truyen.

+ Gioi thuyet:

+ Phan tich:

- Nhan dien

- Mo ta

- Y nghia:

- Giup nha van kham pha tinh cach, ve dep nhan vat nguoi dan ba.

- The hien ro net tu tuong

+ Danh gia

- Tinh huong bat ngo va ki la

- Khoi goi tu duy va cam hung nguoi doc.

- Tinh  huong co “suc xoay”

De 3: Nhung phat hien cua nghe si Phung

+ 2 phat hien

+ Phan tich dua vao phan Kien thuc co ban.

De 4: Nhung doi moi trong cach nhin hien thuc cuoc song

+ Hien thuc cuoc song: be bon, nhieu chieu, phuc tap, khong nhat phien, li tuong ma day ngang trai.

+ Ve dep cua con nguoi vi the cung kho phat hien hon, doi hoi phai co mot goc nhin khac.

De 5: Phan tich cac nhan vat de lam noi bat tu tuong

Dua vao kien thuc co ban de lam bai.

Do Thi Thuy Duong
Giao vien Hocmai.vn