Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/1655880/09092008.aspx

Con nghien chet do soc ma tuy: Giai quyet cach nao?
Hien truong mot vu chet do soc ma tuy.

Vai nam gan day, cac truong hop tu vong duoc giam dinh phap y (GDPY) ket luan nguyen nhan chet la  do soc tiem chich ma tuy tang len dang ke.  Vi sao ma tuy qua tiem chich lai cuop mang song cua ho nhanh den vay?

Thuat ngu “soc do tiem chich ma tuy” da xuat hien trong Y hoc noi chung va trong Phap y (PY) nuoc ta nhung nam gan day. Nguyen nhan gay soc co nhieu nhu chan thuong, mat mau, nhiem trung - nhiem doc, roi loan nuoc, dien giai va thang bang kiem - toan (vi du tieu chay cap o tre nho...). Thuc chat soc do ma tuy la mot loai soc do nhiem doc, ma chat doc o day la mot vai loai ma tuy, dac biet la cac chat thuoc nhom Opiates (phien, a phien). Qua trinh benh ly thuong dien ra rat ngan va nhanh chong dua nan nhan den tu vong.

Cac chat ma tuy nhom Opiates la nhung chat doc, vi the nguyen nhan gay soc hang dau la do con nghien dung lieu cao, mac du kha nang chiu dung loai doc chat nay cua nguoi nghien cao hon nguoi binh thuong ca chuc lan. Nhieu khi voi lieu khong cao lam van co the gay soc, thuong xay ra sau khi doi thuoc nhieu ngay o nhung con nghien vua ra trai hay co so cai nghien (cai khong co hieu qua). Ke den la cac chat tiem khong tinh khiet lan tap chat, chang han nhung loai heroin dieu che (tu morphine) bang phuong phap thu cong thuong co lan cac chat co trong nhua thuoc phien nhu:

O-6aAcetylmorphine, acetylCodein, narcotin, papaverin hay thebain v.v... ma khi chiet xuat morphine tu nhua thuoc phien da khong lam tinh khiet duoc. Nhieu nam gan day con nghien thuong tron them “phu gia” de tang do “phe” nhu novocain, procain, lydocain, dolargan hay pipolphen...

Gan day o Viet Nam da xuat hien loai ma tuy hon hop gom heroin (nhom Opiates) va methamphetamine (mot loai trong nhom amphetamine tac dung kich thich than kinh - stimulants, quen goi la thuoc “lac”, ecstasy, XCT ).

O mot so nuoc phuong Tay con nghien con tiem ca formol lieu thap vao tinh mach de gay “phe”. Nhung chat nay co the gay di ung manh, ma phan ung di ung qua manh nghia la soc. Bieu hien lam sang soc ma tuy de nhan biet. Ngay sau khi tiem tinh mach cac loai heroin, morphine, thuoc phien hoa nuoc cat co the kem theo cac loai thuoc ke tren sau vai phut, nhieu hon la vai chuc phut, con nghien co bieu hien tuc nguc kho tho, vat va, dau don o vung nguc.

Cac trieu chung nay co the ton tai dai ngan khac nhau. Ngan nhat thi chet sau vai phut hoac tren duong den benh vien hay sau mot thoi gian nhap vien rat ngan. Phu phoi cap tinh la dau hieu bao gio cung thay khi mo tu thi, tuc la trong phoi co dich bot mau hong chua day cac phe nang va he thong phe quan. Khi luong dich bot nay nhieu, co the thay o ca khi quan, tham chi day ra ngoai mui, mieng lam thanh mot cai “nam bot”. Y hoc goi day la chet duoi tren can, vi trong phoi co dich, oxy se khong vao duoc va chet do ngat.

Cac con nghien co the tiem chich ngay tai nha doi tuong buon ban ma tuy. Neu co tai bien chet nguoi, cac doi tuong nay tim moi cach chuyen nan nhan ra khoi nha minh. Vi the tren nhieu tu thi, cac giam dinh vien PY thay cac dau ngon chan nan nhan bi mon vet, chay mau, do bi le quet tren duong di chuyen (thuong la bang xe may). Muc dich cua viec nay ai cung ro: ngoai van de tam linh, tranh de nguoi chet trong nha, day con la hanh vi xoa hien truong that va dau vet cua viec con nghien tiem chich ma tuy ma chet, de de choi cai khi bi dieu tra. Dieu nay, cac co quan tien hanh to tung khong phai khong biet nhung khong phai luc nao cung co duoc nhung chung cu buoc toi truc tiep ke ban “than chet”.

Mot so truong hop khac, con nghien sau khi mua duoc thuoc, ngoi chich dau do ngay gan nha ke ban. Khi bi soc nan nhan vat va, lan lon khoang 30 phut. Khong ai can thiep cuu giup ma neu co dua di benh vien thi su song cua nhung truong hop nay cung chi la trong mo. Nhieu truong hop dong bon nghien ma tuy chich cho nhau. Neu ban nghien co bieu hien nguy kich, nhung ten khong bi soc phan lon la cao chay xa bay. Co khi chung lam cac thu thuat so cuu cho nhau nhu ep tim ngoai long nguc (vi the da nguc cua nan nhan co bieu hien say sat, bong thuong bi, hoac gay xuong suon).

Van de co tinh xa hoi la nhung truong hop chet do tiem chich ma tuy, duoc coi la nhung truong hop chet chua ro nguyen nhan. Theo quy dinh cua luat to tung hinh su phai tien hanh dieu tra ma cong viec dau tien la GDPY, xac dinh nguyen nhan chet. Mac du voi kham xet ben ngoai tu thi, chi can cac dieu tra vien cap huyen cung biet day la mot truong hop tiem chich ma tuy, can cu vao cac vet tiem o nep gap khuyu tay... hoac tu thi co “ma” (ma - tieng long chi mot lo duoc tao hinh de dua ma tuy dang dung dich vao duong tinh mach, “ma” giup cho viec choc kim tiem vao tinh mach rat de dang, ke ca trong bong toi va nhung nguoi khong biet tiem, “ma” thuong duoc lam o nep ben), dong thoi tren tu thi khong co dau hieu cua tac dong ngoai luc.

Tuy nhien, ket luan ve nguyen nhan chet cua ho lai khong co gia tri phap ly. Cac dau hieu o tu thi khi giai phau PY (da noi o tren) khong phai dac trung cho benh canh soc ma tuy, vi co the thay o cac nguyen nhan chet khac. Chung chi duoc coi la cac trieu chung soc do ma tuy khi tim duoc chat nay trong co the nan nhan. Vi the khi giam dinh dai the (nhin bang mat) chung chi co gia tri goi y cho giam dinh vien PY ve kha nang trung doc ma tuy. Do do mot cong viec khong the thieu cua ho la phai thu mau nuoc tieu hoac mau hay phu tang cua nan nhan de kiem nghiem doc chat theo dung quy trinh chuyen mon nghiem ngat cua GDPY.

Dieu muon noi la hien nay do co so vat chat thieu thon nen 100% cac to chuc GDPY dia phuong khong co phong kiem nghiem doc chat. Do mot thoa thuan o pham vi quoc gia truoc day, viec kiem nghiem doc chat phu tang duoc giao cho Vien Kiem nghiem Bo Y te (48 Hai Ba Trung, Ha Noi va Phan vien o 200 Co Bac, TP HCM).

Tu nam 2000, Vien da thu phi GD la 2.200.000d doi voi mot mau xet nghiem tim cac chat doc thong thuong, chua ke cac loai doc chat kho kiem nghiem. Duoc biet gia tien nay duoc dua ra sau khi da tinh toan, can nhac can than. Tuy nhien, voi kinh phi dieu tra han hep nhu hien nay muc thu nay qua la mot bai toan kho chua co loi giai.  Lieu co mot giai phap nao cho van de nay, de vua dam bao thuc hien dung luat to tung hinh su, nhung lai do ton kem ve moi mat cho xa hoi.

Xin noi them, viec mo tu thi cac truong hop soc ma tuy co nguy co lay nhiem HIV cao doi voi cac GD vien PY. Vi cac doi tuong nay chi mot so it da duoc xet nghiem, co ket qua HIV duong tinh, so nhieu chua xet nghiem. Nhung khi da tiem chich ma tuy, phan dong trong so ho da nhiem virus gay suy giam mien dich mac phai. Ma trong qua trinh giai phau tu thi, GD vien PY kho tranh khoi loi ky thuat lam dung cu phau thuat gay thuong tich cho ho. Trong khi ho khong duoc huong che do phu cap do tiep xuc voi cac doi tuong nhiem HIV/ADIS (Quyet dinh 22/2003/QD-TTg ngay 30/1/2003 cua Chinh phu chi cho CBCS Cong an lam viec tai nhung co so co nguoi HIV/ADIS duoc huong, ke ca canh sat bao ve nhung co so nay).

Voi chieu huong ngay mot gia tang manh so luong con nghien dong nghia voi su tang len cac truong hop tu vong do soc ma tuy. Khong biet da co co quan chuc nang nao thong ke so luong con nghien chet do soc ma tuy hang nam? Nhung chung toi cho rang, chac chan con so khong phai la nho, nhung nhin nhan tu khia canh GDPY chi cho phep danh gia so bo nhu vay. Chua biet cac co quan tien hanh to tung va nhung nganh lien quan da co khi nao ban tinh den van de nay? Se tot hon neu chung ta co duoc mot giai phap cho van de soc ma tuy vua dung luat lai vua do phuc tap, ton kem cho xa hoi

Nguyen Van