Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/1581610/03082008.aspx

Thuoc chua di ung... thuoc

Nhung chat hoa hoc trong thuoc co the gay ra tinh trang di ung thuoc.
Khi ta dung thuoc, tuc la dua nhung chat hoa hoc vao co the. Co the co the chap nhan nhung chat do voi phan ung binh thuong, khong anh huong den cac qua trinh sinh hoc khac cua hoat dong song. Nhung doi khi, nhung chat hoa hoc trong cac thuoc gay ra cac phan ung qua man, anh huong nghiem trong den hoat dong khac cua co the. Do la tinh trang di ung thuoc.

Cac phan ung am tham hoac ram ro sau khi dua thuoc vao co the (doi khi chi moi tiep xuc voi thuoc) co the anh huong nghiem trong den suc khoe nguoi dung thuoc hoac gay tu vong neu khong duoc cap cuu kip thoi.

Truoc tinh hinh thi truong thuoc nhap ngoai cung nhu thuoc san xuat trong nuoc ngay cang da dang, viec su dung thuoc khong duoc quan ly chat che da dua den tinh trang di ung thuoc gia tang. Nhieu truong hop di ung thuoc rat nang, phai dieu tri lau dai rat ton kem ma benh nhan van khong hoi phuc hoac de lai di chung nang ne. So ca tu vong do di ung thuoc ngay cang nhieu.

Dung thuoc khi bi di ung thuoc chi la mot trong nhieu bien phap ho tro de dua benh nhan ve trang thai binh thuong. Trong nhieu truong hop, khong phai dung bat cu mot loai thuoc nao ma chi can dung ngay loai thuoc dang dung, de benh nhan nghi ngoi thi tinh trang di ung thuoc se het. Hon nua, ban than cac thuoc dung de chong di ung cung co the gay di ung cho benh nhan. Vi vay, su dung thuoc khi bi di ung can het suc than trong. Trong nhieu truong hop cap cuu, cac thuoc dung chong di ung can phai tuan theo cac phac do dieu tri duoc quan ly chat che moi co hieu qua. Mot so thuoc chong di ung manh la cac thuoc doc bang A-B chi duoc su dung khi co chi dinh cua thay thuoc va phai can nhac lieu luong thich hop doi voi tung benh nhan.

Adrenalin va nor-adrenalin duoc su dung ngay khi bi soc phan ve, phu mach, hoi suc tim mach. Day la thuoc cap cuu rat can thiet co tac dung kich thich hach giao cam. Trong do adrenalin vua co tac dung kich thich hoat dong cua tim vua gay co mach con nor-adrenalin thi chi co tac dung chu yeu tren mach mau gay co mach.

Cac corticoid: la nhom thuoc hay duoc su dung nhat do co tac dung uc che cac phan ung mien dich. Trong truong hop soc phan ve (mot dang di ung thuoc rat nang) corticoid la thuoc bat buoc phai dung. Tiem cang som cang tot ngay sau khi da tiem adrenalin (epinephrin) la thuoc kich thich hach giao cam gay co mach va kich thich hoat dong cua tim. Corticoid con co tac dung chong viem manh cho nen rat can cho cac truong hop di ung thuoc ma co the phan ung manh nhu phu thanh quan gay tac nghen duong tho. Corticoid hay dung la dang hydrocortison dang muoi natri succinat tiem tinh mach. Ngoai ra con hay dung cac thuoc tiem nhom corticoid rat pho bien tren thi truong la methylprednisolon (solumedrol) va mazipredon (depersolon). Day la hai loai thuoc luon luon phai co trong co so thuoc cap cuu soc phan ve cua tat ca cac co so y te. Voi nhung truong hop di ung vua va nhe, co the cho dung corticoid dang uong nhu prednisolon hoac methylprednisolon (medrol). Trong dieu tri di ung nhe hoac hen suyen nguoi ta dung cac corticoid dang khi dung nhu beclomethasone (becotid) hoac budesonid (pulmicort) vi trang thai di ung man tinh cua nhung nguoi bi benh nay.

Cac thuoc khang histamin H1 rat hay duoc su dung trong cac trang thai di ung nhe cua co the voi cac bieu hien nhu so mui, noi ban do, viem mo lien ket. Tac dung cua cac thuoc nhom nay chi lam kim ham su san sinh ra histamin, la mot loai chat trung gian sinh ra tai cac to chuc trong co the trong qua trinh di ung thuoc. Day la thuoc rat hay dung khi bi di ung thuoc voi cac trieu chung nhu viem mao mach, viem da bieu bi, viem da do tiep xuc, cac benh may day, phu ne...

 Ton thuong da do di ung thuoc.

Cac thuoc khang histamin H1 hien nay co 2 the he:

- The he 1 bao gom mot so thuoc hay dung nhu diphenhydramin (dimedrol); dimenhydrinat (vomina); chlopheniramin (rat hay duoc phoi hop trong cac thuoc tri cam cum nhu decolgen, rhumenol...); promethazin (phenergan, pipolphen). Cac thuoc khang histamin the he 1 co the su dung de dieu tri du phong khi su dung mot thuoc ma biet truoc la se giai phong ra histamin gay di ung qua man. Nhin chung cac thuoc khang histamin the he 1 deu co tac dung an than va gay buon ngu. Trong so do co chat cyproheptadin HCl dang vien nen 4mg (ten khac la peritol) thuong duoc dung de dieu tri mot so tinh trang chan an o nguoi benh khong chiu an uong. Cac thuoc khang histamin H1 con duoc dung lam thuoc chong say tau xe nhu cinarizin (devomir, stugeron...).

- The he 2 bao gom mot so hoat chat hay dung nhu astemizol (histalong) hay loratadin (clarityn). Cac thuoc nay it qua duoc hang rao mau nao nen it co tac dung an than.

Cac thuoc khang histamin H2 nhu cimetidin, ranitidin cung co the duoc dung neu huyet ap ha tro lai. Tuy nhien day la nhom thuoc pho bien de dieu tri benh viem loet duong tieu hoa.

Can luu y dung thuoc trong di ung thuoc, nhat la cac di ung nang nhu soc phan ve can phai phoi hop cac bien phap hoi suc cap cuu, cac thuoc khac nhu thuoc tro tim - mach, tro ho hap, truyen dich... Viec bo sung cac vitamin, dac biet la vitamin C rat can thiet va quan trong. Trong mot so truong hop di ung nang gay loet da, bong trot toan than can phai dung them thuoc khang sinh de chong boi nhiem. Phai chu y chon loai khang sinh an toan va it gay di ung.

ThS. Le Quoc Thinh