Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/1485316/16062008.aspx

Bo lac 'chua tung biet den" o Amazon": Vung dat bi "bo quen" hay su vo tam cua the gioi van minh?
Nhom nguoi da do "chua tung biet den" tai khu bao ton moi truong Ethno doc con song Envira, thuoc bang Acre (Brazil), duoc chup hinh trong mot chuyen bay hoi dau thang 5/2008

Khi mot nhom nguoi goi la bo lac “chua tung biet den” duoc phat hien tai Brazil dang co ban ten vao chiec may bay dang bay ngang qua, tinh to mo cua ca the gioi bat dau duoc khoi goi. Vay, nhung con nguoi tu boi son mau den, do va cam nay la ai? Va lam sao ma ho co the bi xa hoi van minh hoan toan khong biet den?

Theo cac nha nhan chung hoc va cac nha van dong, nhom nguoi nay la mot trong nhieu bo lac o vung Amazone da chon cach song co lap khi nen van minh hien dai xam lan vao vung dat ma nguoi da do goi la dat to cua ho suot nhieu the ky.

Day khong phai la lan dau tien mot bo lac “bi that lac” duoc phat hien tu tren khong. Thang 9/2007, cac nha khoa hoc phat hien mot so thanh vien ma ho tin la thuoc bo lac Mascho Piro o Peru trong khi dang tim kiem chung cu cua nan tan pha rung.

Survival International, mot nhom bao ve quyen loi nguoi ban xu, uoc tinh co hon 100 bo lac chua tung biet den tren khap the gioi va khoang 60 bo lac nhu vay o vung Amazon. Beth Conklin, la Pho giao su tai Truong dai hoc Vanderbilt (My) lam viec voi nhom Wari o mien Tay Brazil, cho biet: “Nhung nguoi "chua tung duoc biet den" van ton tai trong the gioi ngay nay la nhung nguoi ma vao mot thoi diem nao do trong qua khu da quyet dinh tranh xa moi quan he truc tiep voi the gioi ben ngoai. Va vi le do, ho da rut sau hon vao rung ram de tranh dich benh va xung dot voi nguoi ngoai”.

Voi cuong vi la Giam doc Trung tam tim hieu van hoa tai Vien Bao tang Field o Chicago (My), nha nhan chung hoc Alaska Wali – luon tranh su dung tu “bo lac” vi no goi len hinh anh cua su ban so – dang nghien cuu hau qua ma su hien dai hoa tac dong toi nhung cong dong nguoi ban xu o Peru va Ecuador.

Wali giai thich, cung voi nhung benh tat mang toi cho vung Amazon, viec tiep xuc voi xa hoi phuong Tay con lam ton hai cho nen van hoa cua cac nhom nguoi ban xu. Hon nua, rat kho de nhieu nen van hoa khac nhau cung ton tai trong khu tu tri. Nhieu nhom ban xu lo ngai van de nay va mien cuong tro thanh mot phan trong doan the dan toc nhung van duy tri ban sac rieng cua ho.

Cung nhu nhieu nhom nguoi “chua tung duoc biet den”, nguoi Matse  - mot cong dong song doc bien gioi Peru va Brazil - da khong it lan tiep xuc roi tach biet khoi nen van minh phuong Tay trong nhieu nam. Cuoi cung ho cung da thoat khoi loi song ban du cu va roi bo rung ram nho mot nhom truyen giao xay dung truong hoc cho con cai ho hoi thap nien 60 cua the ky truoc.

Trong nhung nam gan day, cac nhom nguoi biet lap – dac biet la o Peru – dang gap nguy hiem tu mot loai hinh tham hiem moi: trong truong hop nay la cac cong ty dang tim kiem dau mo va go. Hoc gia Gilbert cho biet, vi bi bao vay boi cac cong ty khai thac dau va go, hai toc nguoi nay da buoc phai chien dau de gianh lai chut nguon tai nguyen dang ngay cang can kiet. Nha nhan chung hoc Conklin cho rang: “Nhung nguoi nay dang co cuoc song yen on. Ho cung chua he cau xin chung ta den cuu giup. Hay de cho ho duoc binh yen"