Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://thethao60s.com/index/1459582/04062008.aspx

Canh bao ve benh ung thu phoi


Ung thu phoi la loai ung thu pho bien nhat va dang co xu huong tang len tren toan cau. Ung thu phoi duoc hinh thanh tu su phat trien khong the kiem soat duoc cua cac te bao bat thuong (te bao ung thu) xuat phat tu nhu mo phoi.

Ban dau tu mot so luong nho te bao chua hinh thanh khoi u, sau do chung phat trien thanh nhung khoi u co kich thuoc lon dan va cuoi cung cac te bao ung thu nay co the "di can" di khap co the va hinh thanh nhung khoi u o cac co quan moi va gay tu vong cho nguoi benh.

Tai Viet Nam trung binh cu 100.000 nam gioi co khoang 29 nguoi mac benh nay, day la benh hiem gap o tre em va nguoi tre tuoi, tuoi mac benh trung binh khoang 50 tuoi, tuy nhien co mot so it truong hop benh nhan duoc phat hien o tuoi 30.

Ung thu phoi la benh ung thu co ty le mac va ty le tu vong dung dau o nam gioi, cac nha khoa hoc da nghien cuu rat nhieu ve nguyen nhan gay ra can benh nay trong nhieu nam qua va trong so cac yeu to nguy co tim thay thi cho den nay thuoc la van la yeu to nguy co hang dau gay ra ung thu phoi.

Trong so cac chat gay ung thu phoi trong khoi thuoc la phai ke den 4 - (N - Methyl - N -Nitrosamine) -1- (3 - pyridyl - butanone) la chat da duoc chung minh co kha nang gay ung thu manh tren thuc nghiem. Nhung nguoi nghien thuoc la co nguy co mac ung thu phoi cao gap 20 - 40 lan so voi nguoi khong hut thuoc la.

So luong thuoc la hut trong 1 ngay, so nam hut thuoc la lien quan ty le thuan voi nguy co mac ung thu phoi o ca nhung nguoi hut thuoc thu dong (nhung nguoi hit phai khoi thuoc la thai ra tu nguoi khac). Ngoai thuoc la ra, mot so cac yeu to nguy co khac duoc ke den do la khi radon, arsenic, asbestos, beryllium, hydrocar - bones, khi mustard, tia phong xa...

Tuy nhien, thuoc la van la nguyen nhan hang dau va thuc te day la nguyen nhan co the phong tranh duoc bang cach khong hut thuoc la hoac ngung hut thuoc la o nhung nguoi dang hut thuoc la.

Phong de khong mac benh ung thu phoi la cach tot nhat de khong bi tu vong vi ung thu phoi la benh co tien luong xau, sang loc va phat hien som bang kham lam sang, chup X quang phoi, xet nghiem te bao dom cho cac doi tuong co nguy co cao co the phat hien duoc benh o giai doan som hon, thoi gian song them lau hon so voi benh nhan duoc phat hien o giai doan muon.

Tuy nhien ngay ca khi duoc phat hien som benh cung kho co the chua khoi hoan toan vi vay cho den nay chua co bien phap sang loc phat hien som nao thuc su dem lai hieu qua ha thap ty le tu vong do can benh nay, nen mot lan nua can khang dinh khong hut thuoc la, ngung hut thuoc la la phuong phap phong benh ung thu phoi tot nhat.

Cac bieu hien cua benh ung thu phoi o giai doan som thuong rat ngheo nan, doi khi benh duoc phat hien duoc do tinh co di kham suc khoe dinh ky hoac kham mot benh khac. Giai doan muon benh co trieu chung lam sang phong phu, de chuan doan hon voi cac bieu hien nhu ho keo dai, ho khan hoac ho co mau, dau nguc kho tho, khan tieng, gay sut can tham chi co cac bieu hien benh da di can xa nhu dau xuong do di can xuong, dau dau, non liet nguoi do di can nao...

Khi co cac bieu hien tren benh nhan thuong den vien kham benh, sau khi hoi benh cac bac si se cho lam cac xet nghiem can thiet de chan doan xem benh nhan co mac ung thu phoi hay khong, neu mac thi benh o giai doan nao, cac xet nghiem thuong lam bao gom: chup X quang phoi thang nghieng, soi phe quan, sinh thiet u qua noi soi, chup cat lop long nguc, sinh thiet u duoi su huong dan cua chup cat lop long nguc va mot so xet nghiem khac nhu sieu am o bung, xa hinh xuong, chup cong huong tu, xet nghiem chat chi diem u... de danh gia muc do lan tran cua benh.

Benh ung thu phoi duoc chia thanh 4 giai doan dua vao dac diem khoi u, dac diem di can hach va co hay khong co di can xa. Giai doan benh la yeu to quan trong quyet dinh cac phuong phap dieu tri co the duoc ap dung cho moi benh nhan o giai doan som.

Benh nhan thuong duoc phau thuat cat bo khoi u kem theo vet hach sau do duoc dieu tri hoa chat, tia xa bo xung tuy theo tung truong hop, o giai doan muon hon khong con kha nang phau thuat benh nhan thuong duoc dieu tri tia xa phoi hop voi hoa chat va mot so phuong phap khac nham giam nhe trieu chung cho nguoi benh.

Ung thu phoi co loai khac nhau ve dac diem benh, phuong phap dieu tri va ca tien luong. Loai ung thu phoi te bao nho co thoi gian song them trung binh tu 9 - 1 1 thang, ty le song them 2 nam cho giai doan khu tru 40%, giai doan lan tran la 5%.

Loai ung thu phoi khong phai chu yeu vao giai doan benh, khoang 57 - 65% benh nhan giai doan I song duoc tren 5 nam, khoang 38 - 55% benh nhan giai doan II song duoc tren 5 nam, giai doan III, IV thoi gian song them trung binh chi dat duoc 8 - 11 thang.

Thong thuong cac benh nhan o giai doan som sau khi phau thuat, neu duoc dieu tri bo sung tia xa hoac hoa chat thi tong thoi gian dieu tri khoang 5 - 6 thang, sau do benh nhan duoc ra vien va se duoc hen kham lai dinh ky 3 thang/ 1lan trong 2 nam dau, 6 thang cho 3 nam tiep theo va hang nam cho nhung nam sau do.

Cac bac si se kham lam sang, chup X quang, cat lop long nguc, sieu am o bung, xet nghiem chat chi diem u va mot so xet nghiem can thiet khac de phat hien benh tai phat som nhat co the. Cac benh nhan sau khi ra vien tot nhat thuc hien che do an uong, sinh hoat, tap luyen the duc binh thuong, khong can thiet phai an kieng va tuyet doi nen bo thuoc la.