Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/1382450/06052008.aspx

Nen hieu dung ve vai tro cua E.Coli va Coliforms trong giam sat nuoc va thuc pham

Xet nghiem tim E.Coli trong thuc pham.

Trong thoi gian gan day, co rat nhieu tac gia, nhieu co quan bao chi noi ve E.Coli, Coliforms, vai tro cua chung va su lien quan giua chung den cac benh tieu chay, trong do co benh ta. Nhieu tac gia phan tich ly giai theo huong sai lam, chu yeu la phe phan anh huong den cong tac chuyen mon. Chung toi thay can thiet phai giai thich lai ro rang hon de tranh hieu lam.

Tai sao can phai co vi khuan chi diem?

Vi khuan gay benh co mat trong moi truong khong dong deu. Vi vay khong de gi lay mau xet nghiem cho ra ket qua duong tinh. Ket qua am tinh chi noi len rang mau do (nuoc chang han) khong co vi khuan can xet nghiem chu khong the noi duoc moi truong do khong co vi khuan gay benh. Chinh vi vay ma nguoi ta di tim mot loai vi khuan chi diem de khi tim ra duoc chung co the di den ket luan moi truong can quan tam bi o nhiem.

Tieu chuan xet chon vi khuan chi diem

1. Noi cu tru cua vi khuan chi diem (VKCD) va vi khuan gay benh can chi diem trong co the con nguoi va moi truong phai la mot.

2. Su co mat cua VKCD tai moi truong ben ngoai chung to moi truong do bi o nhiem do con nguoi thai ra.

3. VKCD co mat o moi truong ben ngoai co so luong nhieu gap boi lan so voi vi khuan gay benh.

4. Phan bo trong moi truong tuong doi dong deu.

5. Kha nang sinh san o moi truong rat co han.

6. Thoi gian ton tai o moi truong ben ngoai khong lau, tuong duong voi cac loai vi khuan ma no chi diem.

7. It bi dong boi cac yeu to ben ngoai nhu anh sang mat troi, nhiet do...

8. Co the xet nghiem dinh luong duoc.

9. Phuong phap xet nghiem don gian, cho ket qua nhanh chong va chinh xac.

Dua theo tieu chuan do, tai Hoi nghi Vi sinh vat Y hoc quoc te lan thu 19, To chuc Y te The gioi da chon E.Coli lam VKCD cho moi truong co kha nang o nhiem, do phan nguoi. Doi voi khong khi thi co loai VKCD khac.

The nao la E.Coli?

Ten day du la Escherichia coli duoc Buchner tim ra nam 1885 va duoc Escherich nghien cuu day du nam 1886. E.Coli binh thuong song trong ruot gia. Trong tieng Latinh ruot gia la colum. Vi ton trong nha khoa hoc nen nguoi ta lay ten ong ghep vao chu ruot gia theo ngu phap so huu cach tieng Latin, nen loai vi khuan nay duoc goi la Escherichia coli. Nhu vay su co mat cua E.Coli o moi truong ben ngoai chung to moi truong do co kha nang o nhiem tu phan.

E.Coli la thanh vien cua ho Enterobacteriace duoc dac trung boi tinh chat co enzym b-galctosidase va b - Glucoronidase. No phat trien o nhiet do 44-45oC tren moi truong tong hop, len men duong lactose va mannitol co sinh hoi va sinh axit, sinh endol tu triptophan. Tuy nhien mot so chung co the phat trien o 37oC chu khong phat trien o 44-45oC va mot so thi khong sinh hoi. E.Coli khong sinh oxidase hoac thuy phan ure. Phan lap vi khuan nay to ra kha phuc tap doi voi cong viec co tinh chat hang ngay. Vi vay, nguoi ta da xay dung duoc mot so phuong phap phan lap nhanh chong va tin cay. Trong nhung phuong phap do, mot so duoc tieu chuan hoa o muc do quoc te, quoc gia va da duoc chap nhan cho viec su dung hang ngay. Mot so phuong phap khac dang duoc phat trien va danh gia.

E.Coli co mat rat nhieu trong phan nguoi va dong vat. Trong phan tuoi, dam do cua chung co the den 109/g. Chung duoc tim thay trong nuoc cong ranh, trong cac cong doan xu ly va trong tat ca cac nguon nuoc va dat vua moi bi nhiem phan tu nguoi, dong vat hoac do san xuat nong nghiep. Gan day nguoi ta da nghi den E.Coli co the ton tai hoac tham chi phat trien trong nhung nguon nuoc o vung nhiet doi khong phai la doi tuong bi o nhiem phan. Tuy nhien, ngay ca nhung vung sau, vung xa cung khong bao gio duoc phep loai tru kha nang nhiem phan do dong vat hoang dai, ke ca chim. Boi le dong vat co the lan truyen vi khuan gay benh cho nguoi nen khong duoc quen su hien dien cua E.Coli hoac coliforms chiu nhiet, vi su co mat cua chung chung to nuoc co the bi nhiem phan hoac xu ly khong hieu qua.

The nao la coliforms chiu nhiet?

Vi khuan coliforms chiu nhiet la nhung coliforms co kha nang len men duong lactose o 44-45oC; nhom nay bao gom Escherichia va loai Kiebsiella, Enterobacter, Citrobacter. Khac voi E.Coli, coliforms chiu nhiet co the xuat xu tu nguon nuoc giau chat huu co nhu nuoc thai cong nghiep tu xac thuc vat thoi rua hoac dat. Vi ly do do thuat ngu coliforms "phan" du van duoc su dung, la khong dung va khong nen tiep tuc su dung nua.

Coliforms chiu nhiet khong tai phat trien trong he thong phan phoi nuoc ngoai tru khi nuoc chua du chat dinh duong, chat ban tiep xuc voi nuoc da xu ly, nhiet do cua nuoc cao hon 13oC va nuoc khong co clo thua.

Trong dai da so cac truong hop, dam do cua coliforms chiu nhiet co lien quan truc tiep den dam do cua E.Coli. Vi vay, viec su dung loai vi khuan nay de danh gia chat luong nuoc duoc xem la chap nhan cho cong viec hang ngay. Khi ly giai ve so lieu, luon luon phai nho den y nghia gioi han cua chi tieu nay. Neu tim thay nhieu coliforms chiu nhiet khi vang mat cac yeu to mat ve sinh co the phat hien duoc, thi phai tien hanh cac xet nghiem dac hieu khang dinh su co mat cua E.Coli. Cac phong thi nghiem chuan thuc quoc gia dang xay dung cac phuong phap tieu chuan hay thu nghiem tinh dac hieu cua test coliforms chiu nhiet cho E.Coli trong cac dieu kien dia phuong xem thu ket qua ra sao. Vi coliforms chiu nhiet co the dinh luong duoc nen chung co mot vai tro quan trong thu hai nua la chi diem ve hieu qua cua cac qua trinh xu ly nuoc loai tru vi khuan. Vi vay co the su dung chung de danh gia muc do can thiet phai xu ly doi voi cac loai nuoc co chat luong khac nhau va dua ra quyet dinh ve cac muc tieu loai tru vi khuan phai thuc hien.

The nao la coliforms tong so?

Tu lau, coliforms duoc xem nhu mot chi diem vi sinh vat thich hop ve chat luong nuoc uong, chung duoc su dung rong rai vi de phat hien va dinh luong. "Coliforms" bao gom nhung vi khuan hinh gay, gram am co kha nang phat trien nen moi truong co muoi mat hoac cac chat hoat tinh be mat khac co tinh chat uc che tuong tu, co kha nang len men duong lactose kem theo sinh hoi, axit va aldehyde trong vong 24-48 gio. Loai vi khuan nay khong sinh bao tu, co phan ung oxidase am tinh va the hien hoat tinh cua B-galactosidase.

Theo thuong le, coliforms duoc xep thuoc vao nhom gom Escherichia, Klebsiella, Enterobacter, Citrobacter. Tuy nhien, theo cac phuong phap phan loai moi thi nhom nay khong dong nhat. Nhom nay bao gom cac vi khuan len men lactose nhu Escherichia cloacae, Citrobacter freundii co the tim thay trong phan va ngoai moi truong (nuoc giau chat dinh duong, dat va xac thuc vat) cung nhu trong nuoc uong co nong do cac chat dinh duong tuong doi cao. Nhom nay cung bao gom cac loai hiem khi thay trong phan, co the phat trien trong nuoc uong co chat luong tuong doi tot nhu Seratia fonticola, Rabnella aqualiris va Buttiaxella agrestis.

Su ton tai cua cac vi khuan khong co nguon goc tu phan trong dinh nghia vi khuan "coliforms" va "coliforms khong len men duong lactose" lam han che kha nang thich hop cua nhom nay cho viec chi diem o nhiem phan. Nuoc sau khi xu ly khong duoc co coliforms, neu co thi co the nghi den qua trinh xu ly khong dam bao, su tai o nhiem sau xu ly hoac nuoc co nhieu chat dinh duong cho vi sinh vat. Vi vay co the dung xet nghiem coliforms de danh gia hieu qua xu ly lan tinh chat toan ven cua he thong phan phoi. Tuy rang khong phai luc nao coliforms cung lien quan hoac truc tiep den su hien dien cua o nhiem phan hay vi khuan gay benh trong nuoc uong. Coliforms van tiep tuc duoc su dung de theo doi chat luong vi sinh vat cua nuoc may sau khi xu ly. Trong truong hop co nghi van, nhat la khi tim thay coliforms trong nuoc khong co coliforms chiu nhiet va E.Coli thi phai tien hanh phan lap cac vi sinh vat chi diem khac hoac xac dinh dam do cua chung de dieu tra ban chat cua su o nhiem. Ngoai ra, cung can thiet phai tien hanh thanh tra ve sinh.

Nhu vay, viec cac co quan chuc nang su dung coliforms tong so hay coliforms chiu nhiet de danh gia su o nhiem cua nguon nuoc, thuc pham co nguon goc la tu phan lien quan den vi khuan duong ruot la dung.

Bui Trong Chien (Vien truong Vien Pasteur Nha Trang)