Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/133474/17072007.aspx

Luong Chau tu - khuc bi ca thoi chien

Le Quang Duc

Luong Chau tu la khuc hat Luong Chau, tuc khuc hat ve mien bien ai. Buoc tri nhap dau tien tu dau de tac pham da cho nguoi doc thay ro tinh dieu chung cua thi pham. Day la loai dau de dua vao ten mot khuc thuc cua nhac phu nhu Thanh Binh dieu, Truong Can hanh, Thieu Nien hanh, Chiet Lieu Chi tu, Thai Lien khuc,...

Nhung Thai Lien khuc co am huong vui tuoi, ca ngoi cuoc song, con Luong Chau tu lai la noi cuc kho cua nguoi linh noi bien ai.

Nguoi Viet Nam say me co thi Trung Hoa khong may ai khong biet den bai tho tu tuyet ky dieu Luong Chau tu, du co the Vuong Han la ai ho khong he biet. Boi bai tho "bien tai" nay it nhieu dung den mot van de muon thuo cua nguoi Viet: con nguoi giua thoi chien tranh. Trong chen ruou "ly boi" giua phut ngap ngung o nhung cuoc tien dua dien ra deu ky va qua nhieu, chung ta co cam thuc cua Luong Chan tu, mot cam thuc ranh re ve noi dau kho noi duoc che giau di nhung van mac khai nhung dieu thanh that cua tam hon con nguoi va thoi dai.

Nhu bat cu mot bai tho tu tuyet thong thuong, Luong Chau tu co the chia thanh hai phan ro ret. Hai cau dau dung de ta thuc, ke su:

   Bo dao my tuu da quang boi
  Duc am ty ba ma thuong thoi 
  (Bo dao ruou ngat chen luu ly 
  Toan nhap ty ba da giuc di)

Con hai cau sau la tinh cam, la y tuong, la thai do cua con nguoi ve mot hien thuc rong lon hon, khai quat hon:

  Tuy ngoa sa truong quan mac tieu 
  Co lai chinh chien ky nhan hoi?
 
  (Say khuot sa truong anh cho mia 
  Xua nay chinh chien may ai ve?)

Tho tu tuyet doi Duong thien ve nhung van de lon cua nhan loai hon la lich su mot ca nhan. Nhan vat tru tinh vi the tu giai phong minh ra khoi chieu thoi gian tuyen tinh, xoa nhoa thoi gian va nhung rang buoc vun vat de kiem nghiem, suy tu. The nhung vi gioi han am tiet, nha tho luon chon nhung thoi khac nhay cam, don nen nhieu tam trang nhat. O Luong Chau tu cung vay, dang nam nhi duoc dat trong tinh the "luong nan": mot ben la “bo dao my tuu”; mot ben la “duc am ty ba ma thuong“. Hai cau tho day chat uoc le. Nhung day lai la mot uoc le sang gia vi no lam hien ro chan dung nhan vat. Khong chi vay, no tao dung duoc mot kich tinh, mot kich tinh khong chi cua mot con nguoi ma cua ca mot thoi dai. Giua hai khoang rong cua cau tho la mot truong lien tuong lon ve con nguoi va thoi dai: mot ben la nhung gi moi goi, huong lac, mot ben la tieng reo goi ra sa truong. Toan bo tham kich cua doi chat chua trong su bang khuang lua chon va co gang co y nghia ay cua nhan vat. "Bo dao my tuu da quang boi" la cuoc song phon hoa noi Truong An kinh do mua cuoi nghin tran cua be tren. Con ben lung ngua, tieng ti ba reo gao voi ke be duoi chi biet tuan menh cu giuc di. Di dau, cau tho bo ngo, mai phuc... Di de lam gi, cau tho khong noi,... chi biet thu tieng “ty ba ma thuong” ay that kinh khiep, no la vang am cua mot su hai hung vo anh, du suc day mot than phan ra di, du suc dap tat mot khao khat tran the huong lac nhanh chong.

Luong Chau tu co cai hay dat den do “kinh nhan” trong ngu phap rieng biet cua no. Cau dau la mot the gioi tinh: bo dao my tuu, da quang boi. No chi co su vat, no chi co danh tu. Day la the on dinh cua mot cuoc song song song dep, mot cuoc song dang song. Nhung cau hai lai la mot su nao loan cua canh "Trong Truong Thanh lung lay bong nguyet - Khoi Cam Tuyen mo mit thuc may". Cau tho dung toi ba dong tu va mot tro dong tu: duc am, thuong, thoi, do la su gap gap lien tiep, la su pha huy den tan cung hy vong song, la su don day cua chien tranh doi voi con nguoi.

Tu the doi lap cua cac hinh anh tho ay, ta biet rang khong ai co the trach cu su tuy ngoa say khuot o con nguoi ay. Day chi la su “sinh dong con nguoi” cua mot than phan bi luu day tren mat dat giua thoi chien tranh.

  Tuy ngoa sa truong quan mac tieu
  Co lai chinh chien ky nhan hoi?

Cai ky dieu o cach ta tinh o hai cau tho sau la su xoa nhoa duoc ranh gioi giua nguoi sang tac va nguoi doc. Nhan vat tru tinh bong o ben chung ta, tham chi o trong chung ta. No vua nhu cham ly, vua nhu cham tinh. "Quan mac tieu", anh dung cuoi nhe, nhe nhang ma tham thuy biet bao, an tinh va con nguoi biet bao! Cau tho duong nhu noi duoc vong tay nhung con nguoi lai voi nhau, mot vong tay nhan ban, du nhung vong tay ay khong chong doi duoc the menh. Cau tho cuoi cung buong nhe mot chan ly, mot chan ly da cu nhu may ngan nam chien tranh quen thuoc. Nhung vi chan ly ay, co lai chinh chien ky nhan hoi the hien day su phi ly nen cau tho dat trong hinh thuc cau hoi nhu mot van nan thoi dai. Hon nua, do cung la mot van nan cua nhan loai ma tho tu tuyet doi Duong du chi be bang ban tay nhung chua day the gioi da van pho quat duoc.

Ro rang, nho su xoa nhoa "ma manh" day nghe thuat ay, hien thuc van duoc hien dien va pho bay phan ban chat cua no. Luong Chau tu vi the la khuc hat nhan ban ve noi dau kho ta cua con nguoi giua long chien tranh. Va nho the ta cung hieu duoc vi sao Luong Chau tu  tro thanh bai tho nam long cua nguoi Viet Nam may tram nam qua...

---------------------
* Ghi chu: Ban doc co the tham khao them: Truong Thai Du, Ngay xuan, doc lai Luong Chau tu... - eVan