Xem bản tiếng việt đầy đủ tại đây : http://60s.com.vn/index/1036454/05012008.aspx

Hoi uc cua mot nguoi Uc ve chien tranh Viet Nam (Phan 2)
Mot su that nua la gioi truyen thong Uc da khong phan ung lai voi hang loat tin bai ve nhung toi ac ma linh Uc (trong doi quan dong minh) da gay ra: Vi du vu “tra tan duoi nuoc” xuat hien dau tien nam 1966. Vao nam do, cau chuyen khong duoc dang tai, nhung den nam 1968, no la cau chuyen phan anh “toi ac chien tranh” lam ton rat nhieu giay muc hon ca nhung cau chuyen ve cuoc tong tan cong Tet Mau Than va tran danh Long Tan. Vu viec nay da lam cho moi nguoi khiep so va xem binh linh Uc la nhung ke da gay ra nhung toi ac rat da man.


Toi ac chien tranh


Day la tat ca nhung gi da xay ra cua vu “tra tan duoi nuoc”: Mot trung doi duoi quyen chi huy cua trung si John O"Halloran phat hien ra mot duong day dien noi tu doi Nui Dinh den mot cai hang. Tai do ho tim thay mot cai dai cua My duoc nhet chat vao trong mot khe nut ben tren vach hang , “nhu mot con nhen lo lung tren noc nha”. Ho da bat duoc mot co gai Viet. Co bi troi suot mot dem va O"Halloran noi voi co rang co se bi ban chet neu linh cua han bi roi vao bay.

Lanh lung va im lang, co gai Viet cong kien cuong 23 tuoi nay non thoc non thao khi ngoi tren mot chiec may bay, mat bi bit kin va bi nhet gie vao mieng. La nhan vien dieu khien dien dai, co da tiep am cac mat hieu cua nguoi Uc doc theo duong 15 den tan co quan dau nao cua quan giai phong o tinh Tay Ninh.


Quan linh trung doan B cua Su doan hoang gia Uc di qua 1 con song o tinh Phuoc My, dong nam Sai Gon ngay 22 - 06 – 1970

Khi duoc dua den Nui Dat, co da phai trai qua mot cuoc tham van het suc kinh khung. Co duoc dan vao mot cai leu, thao bo manh vai bit mat va mieng. Nguoi tham van la mot nguoi Uc, han ta quat thao va dap ban khi co tu choi tra loi cac cau hoi, sau do han de doa se “xu co bang nhung nhuc hinh duoi nuoc”. Han bat co cui xuong, mui bi bit lai va mot luong nuoc nho tu mot cai can duoc do vao mieng. Alex Piper, nhan vien chiu trach nhiem tham van sung so khi anh buoc vao leu tim Borland, nguoi dang tien hanh cuoc tra tan tren. Piper da ra lenh dung lai, anh thay co da rat dau don. Cuoc tham van ket thuc nua gio sau do. Khong lau sau, Borland da bi thuyen chuyen sang bo phan khac vi tra tan phu nu la viec lam chong lai cong uoc Geneva ve doi xu tan bao voi tu binh.

Ngoai nhung nguoi truc tiep tham van con co ba nha bao khac chung kien la: John Sorell cua Melbourne Herald, Geoffrey Murray cua AAP va Gabriel Carpay, mot nhiep anh gia tu do nhung khong ai trong so ho cong bo “cuoc tra tan da man duoi nuoc” nam 1966; Chi co Murray da ghi chep thanh mot cau chuyen, sau do da tiet lo trong quyen sach cua Trish Payne rang: “Toi khong co y dinh viet mot cau chuyen ve cac cuoc tra tan”, va ong thua nhan la ong thieu thong tin. Tuy nhien sau do, Sorell da khang dinh rang co quan kiem duyet quan doi da ngan can khong cho ong viet lai cau chuyen do.

Muoi tam thang sau cuoc tra tan noi tren, vao thang 3 nam 1968, mot nha bao nguoi My, Martin Russ, da tiet lo trong quyen sach “Manh dat tim kiem hanh phuc” (Happy Hunting Ground) rang nhung nguoi linh Uc da tien hanh tra tan mot nguoi dan thuong Viet Nam; nguon thong tin duy nhat ma anh lay duoc la tu hai nha bao nguoi Uc, mot nguoi ten la Sorell.

Khi doc duoc cau chuyen tren, dan chung da rat buc xuc. Ho buoc toi nhung nguoi linh Uc da man khien Phillip Lynch, Bo truong Quoc phong moi phai len tieng. Ong ta tuyen bo tren truyen hinh quoc gia rang ong ta “khong may may tim thay mot bang chung nao ve loi buoc toi do”. Tuy nhien, ngay tiep theo, khi Sorell viet mot ban bao cao lam nao loan du luan ve cuoc “tra tan da man”, Lynch danh phai chap nhan su that. “Cuoc tra tan duoi nuoc” da tro thanh mot trong nhung cau chuyen dien hinh ve nhung toi ac ma quan doi Uc da gay ra nhung o thoi diem xay ra hoan toan khong co bat ki ai noi den. Do su buc xuc cua cong chung sau khi doc quyen sach cua Martin Russ nen trong mot bai bao dang tren tap chi Life vao ngay 01 thang 04 nam 1968, ong da gan nhu tu bac bo chinh nhung loi khang dinh cua minh: “Toi khong nhin thay ... nguoi Uc tra tan. Cau chuyen ve co gai bi tra tan ma toi viet chi la viet theo loi don. Toi da khong co mat o do ... Moi nguoi deu nghe rat nhieu ve cac cuoc tra tan ma”, ong ta viet.


Su doan hoang gia Uc , Sai Gon, 1965

Su thu nhan tren da lam cho su tuc gian cua dan chung co chieu huong lang xuong. Nhung nha bao khac da quen mat cai chet dang thuong cua mot co gai nguoi Viet Nam nay lai co hinh dung lai. Cac bien tap vien va nhung ong chu truyen thong da tranh nhau in “hoi ki ” cua cac nha bao de lam thoa man nhu cau cua cong chung nham xac nhan nhung nguoi linh Uc cua ho co phai la nhung nguoi doc ac hay khong.

Do la su khac thuong! Ngay tu lan dau tien nghe den chien tranh, nguoi dan Uc da phan doi no kich liet. Nam 1968, hon 95% cac gia dinh nguoi Uc xem truyen hinh, va bon trieu nguoi Uc – ¼ dan so dat nuoc – theo doi cac buoi thoi su toi. Ho nhin thay hang ngan nguoi chet, hang ngan nguoi ti nan, chiu dung canh kim kep … tom lai, nhung thu do deu co trong tat ca cac cuoc chien tranh va tat ca ho deu cho rang do la nhung gi kinh khung nhat.

Mac du nhung tin tuc, nhung hinh anh xuat hien tren truyen hinh nam ay thuong co xu huong cat giam hoac tham chi la tranh phan anh nhung thuc te phu phang nhung no van bieu lo duoc uoc mo cua nhung chang linh Uc - My ve mot chien thang dua tren cac toi ac. Truyen hinh My va Uc luc do cung het suc co gang dung len nhung ly do hop ly de giai thich viec tham chien cua minh.

O Uc, phong vien dai ABC da thu dua ra mot buc tranh day du hon ve chien tranh nhung cac bien tap vien lai la nhung ke nhut nhat va cuoi cung dai nay da nhuong bo theo yeu cau cua chinh phu va ho dong y viet lai kich ban cho mot bo phim ve Campuchia voi noi dung khong dung su that. Lanh dao dai ABC da kiem duyet cuon bang ghi am mot cuoc phong van duy nhat cua ho voi nha bao Wilfred Burchett ve nhung “su that” trong chien tranh, sau do ho da huy no di, va nhung nguoi phu trach muc tin tuc cua dai ABC xem Burchett nhu mot ke phan boi. Nhung chung ta co the chac chan rang nhung tin tuc cua Burchett rat dang gia!

Hanh dong kiem duyet ngu ngoc cua cac tong bien tap khong dap ung duoc “moi quan tam cua cong dong”, cung khong gin giu nhung gia tri lich su. Chi co mot phong vien, xuat than tu mot gia dinh nong dan Uc ngheo kho la Wilfred Burchett, tro nen noi tieng vi chung kien cuoc chien tranh voi con mat cua nhung nguoi cong san. Ong da den Ha Noi, gap va phong van Chu tich Ho Chi Minh, va tiep xuc voi nhung nguoi o cap bac cao nhat cua chinh quyen Cong san Viet Nam.

Trong nhung chuyen di xuyen Viet, Burchett da luon the hien minh nhu mot nguoi linh cong san voi cai mu tai beo, that lung to ban, bo do mau den va doi dep cao su bang lop o to giong Chu tich Ho Chi Minh. Dang tiec la Burchett da chet o Bulgaria nam 1983, nen khong the lam chung nhung su kien chinh tri ong da chung kien.

Lieu co phai the gioi truyen thong da bo qua nhung su that ve chien tranh? Cau tra loi ngan nhat va chac chan nhat la “khong hoan toan nhu vay”. Co nhung thoi diem gioi truyen thong cung phan anh bo mat that cua chien tranh nhung cung co nhung thoi diem ho lai ung ho cho chien tranh va quan doi. Luc do ho tiep suc cho nhung nguoi ung ho chien tranh. Den mot thoi gian dai sau khi su ung ho cua gioi truyen thong suy yeu thi cong chung lai bi “khuay dong” boi gioi sinh vien, cac to chuc xa hoi, cac chinh tri gia va nhung giao si, ho da quay tro lai ung ho phong trao chong lai chien tranh.

“Gioi truyen thong cua chung toi da thuc su lam mat het tat ca su tin nhiem cua moi nguoi doi voi no”, Keyes Beech, mot phong vien nguoi My noi. “Cuoc chien tranh Viet Nam da loi keo nhung ke lua dao va nhung ke bat tai lua bip trong “cai mac” la nhung phong vien chien tranh nhung ho da khong lam duoc gi nhieu”, Denis Warner bay to su dong tinh. Mot vai bai bao dieu tra tot va ghi lai duoc nhung su kien lich su, nhung noi chung ho thuong bi bat buoc phai viet theo y cua cac nha kiem duyet va hau nhu phong vien nao cung deu thuc hien tat ca nhung gi ma ho duoc chi thi.

Nhat Anh (Vietimes)